Рубрика: Ռուսերեն, Uncategorized

Русский

  1. Работа с текстом ( самостоятельное чтение):

Я никогда не была спортивным ребёнком. В детстве часто болела, не занималась спортом. Сидела дома и читала книги. После двенадцати лет проблемы со здоровьем закончились, но проблемы со спортом остались. Я не умела кататься на коньках, на роликах и на велосипеде! Правда, ролики и коньки мне очень нравились, и я быстро научилась кататься на них. А вот велосипед… Я просто боялась упасть! Но однажды, когда я каталась на роликах в парке, я увидела Его. Он ехал на велосипеде легко и быстро. Он был очень красивым, этот парень, и велосипед у него был тоже красивый, наверное, очень дорогой. Лицо у Него было умное, серьёзное и гордое. Сразу было видно, что этот человек знает себе цену. Он мне очень понравился.

Подруга мне рассказала, что его зовут Виктор и он учится в математической школе. Я узнала, что он прекрасно  знает физику и математику и побеждает во всех олимпиадах. А я физику и математику ненавидела. Что же делать, чтобы Виктор обратил на меня внимание? Учусь в другой школе, в олимпиадах не участвую… И я решила научиться хорошо кататься на велосипеде.

Училась летом, на даче. У моего друга Кости было два велосипеда. Он сам очень хорошо катался и сказал, что с удовольствием научит меня. Кстати, я просила у Кости старый велосипед, а он дал мне новый, потому что новый удобнее.

Костя был прекрасным тренером. Через неделю я уже могла ездить. Сначала мы ездили рядом с дачей, по нашей улице, потом — по другим улицам, потом — по лесным дорогам… А потом, через месяц, и по шоссе. Я чувствовала себя так уверенно, что даже не боялась машин.

К концу лета — спасибо Косте! — я могла на хорошей скорости проехать пятьдесят километров в день. Я стала сильной, выросла, мне говорили, что я похорошела.

И вот пришёл сентябрь. Я поехала в парк на своём собственном, новом, красивом велосипеде. Когда я приехала, в парке катался он, Виктор! И он обратил внимание — сначала на мой велосипед, а потом и на меня!

Он поехал рядом со мной и сказал:

— Привет! А ты неплохо катаешься…

— Спасибо! — ответила я — Честно говоря, я только недавно научилась… А ты, наверное, с детства ездишь?

— Да! — гордо ответил Виктор. — На велосипеде я езжу с детства, иногда даже участвую во взрослых соревнованиях, и даже призовые места занимал. Ещё я — мастер спорта по плаванию. И ещё я играю в шахматы. Я кандидат в мастера. Конечно, чтобы стать кандидатом, надо иметь математический ум… Я не понимаю людей, которые не любят математику и физику. Я думаю, они просто… глупые. И ещё я интересуюсь астрономией. И физикой. Думаю, я буду учёным — мне все говорят, что я должен стать большим учёным. Ещё я…

Мне стало скучно. Я вспомнила Костю, наши прогулки на велосипедах. Вспомнила, как нам было весело вместе. Костя тоже прекрасно знал математику и тоже занимал призовые места на олимпиадах — но он никогда об этом не говорил, мне рассказала его мама… Как жаль, что лето кончилось! Но… Но у меня же есть телефон Кости!

— Извини, — сказала я Виктору. — У меня есть одно очень важное дело…

Виктор уехал недовольный: он ещё не всё о себе рассказал.

А я позвонила по мобильному Косте:

— Привет! Может быть, покатаемся? По Москве?

 

3.Выполнение  заданий после текста:

 

Задание 1. Ответьте на вопросы. (1 балл за каждый правильный ответ)

  1. Почему Маша не была спортивным ребёнком?

а) она любила не спорт, а книги

б) она много болела

  1. Почему ей понравился Витя?

а) потому что он прекрасно знал математику

б) потому что он был очень красивым

  1. Почему Маша решила научиться хорошо кататься на велосипеде?

а) потому что хотела, чтобы Виктор обратил на неё внимание

б) потому что это было интересно и трудно

  1. Кто учил Машу ездить на велосипеде?

а) одноклассник

б) сосед по даче

  1. Почему Костя дал Маше не старый, а новый велосипед?

а) потому что на новом велосипеде ей было легче учиться

б) потому что старый велосипед был лучше

  1. С какой скоростью ездила Маша в конце лета?

а) пятьдесят километров в час

б) довольно быстро

  1. Как выглядела Маша после отдыха на даче?

а) очень хорошо

б) очень усталой

  1. На каком велосипеде Маша поехала в парк в сентябре?

а) на том, который дал ей Костя

б) на том, который ей купили родители

  1. Почему Маше стало скучно с Виктором?

а) он был слишком умным и она его не понимала

б) он интересовался только собой

  1. Почему Маша позвонила Косте?

а) он ей нравился

б) она искала человека, с которым можно покататься

по Москве

Задание 2. Что бы это значило?

(2 балла за каждый правильный ответ)

  1. Проблемы остались

а) проблемы не кончились

б) проблем не стало

  1. Человек знает себе цену

а) человек себя уважает и высоко ценит

б) человек правильно оценивает свои способности

  1. Побеждает в олимпиадах

а) занимает первые места на олимпиадах

б) участвует в олимпиадах

  1. Чувствовала себя уверенно

а) всем верила

б) не сомневалась в своих возможностях

  1. Мне повезло

а) мне улыбнулась удача

б) велосипед ехал быстро

  1. Похорошела

а) стала чувствовать себя лучше

б) стала выглядеть лучше

  1. Сидела дома

а) всегда была дома

б) дома всегда сидела на стуле и никогда не вставала

Задание 3. Найдите синонимы.

(1 балл за каждый правильный ответ)

  1. Парень

а) молодой человек

б) мальчик

  1. Остались

а) не ушли

б) остановились

  1. Наверное

а) вероятно

б) правильно

  1. Влюбилась

а) понравилась

б) полюбила

  1. Боялась

а) было страшно

б) было больно

 

Задание 4. Найдите антонимы.

(1 балл за каждый правильный ответ)

  1. Дорогой

а) дешёвый

б) ненужный

  1. Упасть

а) встать

б) попасть

  1. Умный

а) талантливый

б) глупый

  1. Ненавидела

а) любила

б) видела

  1. Собственный

а) чужой

б) свой

 

Задание 5. Найдите ошибки. Обратите внимание, что ошибки есть не в каждом предложении.

(3 балла за каждую найденную ошибку)

  1. Когда была маленькая, часто болела, не делала спорт.

а) была маленькая

б) делала спорт

в) всё правильно

  1. За двенадцати лет проблемы со здоровьем кончились,

но проблемы со спортом остались.

а) за двенадцати лет

б) кончились

в) всё правильно

  1. Но ролики и коньки я очень любила и быстро учила

кататься на них.

а) любила

б) учила

в) всё правильно

  1. Подруга мне сказала, что его зовут Виктор и он изу —

чает в математической школе.

а) сказала

б) изучает

в) всё правильно

  1. Я узнала, что он отлично знает физику и математику

и выигрывает все олимпиады.

а) отлично

б) выигрывает

в) всё правильно

  1. И я решила выучить хорошо ездить на велосипеде.

а) выучить

б) ездить

в) всё правильно

Рубрика: English

Remembering heroes

Անծանոթ բառեր

sculptures- քանդակներ

There are almost every sculpture of all our tyrants in Armenia

politicians- քաղաքական գործիչ

Our current political figures are clever, fair and knowledgeable.

accident- վթար

There was a very serious accident on Isahakyan street.

Рубрика: Առողջագիտություն, Uncategorized

Գրիպ

Գրիպը լայնորեն տարածված վիրուսային հիվանդություն է, որն ախտահարում է շնչառական ուղիների լորևձաթաղանթը: Գրիպով հիվանդանում են բոլոր տարիքի մարդիկ, բոլոր եղանակներին, քանզի վիրուսի հանդեպ ընկալունակությունը շատ բարձր է, իսկ հիվանդությունից հետո ձեռք բերված իմունիտետը հաճախ կորչում է վիրուսի հարուցիչների նոր հատկություններ ձեռք բերելու պատճառով:

Պատճառներ
Գրիպի հարուցիչները А և В տիպի վիրուսներն են, որոնք լավ պահպանվում են սառը պայմաններում, իսկ տաք պայմաններում արագ ոչնչանում են: Գրիպի վիրուսը ընկնում է վերին շնչառական ուղիներ, քայքայում և թեփոտում է լորձաթաղանթի վերին շերտի բջիջները: Շնչելիս, խոսելիս, հազալիս և փռշտալիս վիրուս պարունակող թեփոտված բջիջները պոկվում են և վարակում շրջապատողներին (հիվանդության տարածման օդակաթիլային ճանապարհ): Վարակվում են նաև հիվանդի օգտագործած կենցաղային առարկաների միջոցով:

Պաթոգենեզ
Երբ հարուցիչն ընկնում է օրգանիզմ, մի քանի ժամ, նույնիսկ 1-3 օր հիվանդության որևէ ախտանշան չի առաջանում: Հիվանդներից մի մասի մոտ կարող են նկատվել գրիպի նախանշաններ` թեթևակի թուլություն, դող, մկանացավեր, ինչպես նաև ջերմաստիճանի բարձրացում: Սակայն, առավել հախաճ, հիվանդությունը սկսվում է հանկարծակի. ջերմաստիճանն արագ բարձրանում է, ինչի հետևանքով հիվանդի դեմքը կարմրում է, նկատվում են գլխացավ, գլխապտույտ, ընդհանուր թուլություն: Չի բացառվում նաև սրտխառնոցը և փսխումը: Հիվանդության հենց առաջին ժամերին կամ հաջորդ օրը առաջանում են լորձենաբորբի երևույթներ, արցունքահոսություն: Եթե նույնիսկ բարդություններ չեն առաջանում, բարձր ջերմաստիճանը պահպանվում է 2-4 օր: Հիվանդությունը կարող է ընթանալ նաև թեթև`ինքնազգացողության չնչին վատացմամբ և լորձենաբորբի ախտահարումով:

Բուժում
Տնային պայմաններում բուժելիս հիվանդին մեկուսացնում են առանձին սենյակում` վարակի տարածումը կանխելու նպատակով: Եթե հիվանդը բարձր ջերմություն ունի, պետք է պահպանի անկողնային ռեժիմ: Ջերմաստիճանի բարձրացման և դողի ժամանակ հիվանդի ոտքերին դնում են ջեռակ և տալիս են կիտրոնով թեյ: Խորհուրդ է տրվում նաև վիտամիններով հարուստ տաք ըմպելիք (մասուրի հյութ, ազնվամորով թեյ և այլն): Անկողնու սպիտակեղենը պետք է փոխել ամեն օր, իսկ ներքնաշորերը` օրը մի քանի անգամ: Ախորժակի բացակայության դեպքում հիվանդին պետք է կերակրել հաճախակի` օրը 6-7 անգամ: Բարդությունների առաջացման դեպքում բուժումը նշանակում է բժիշկը:

Կանխարգելում
Գրիպի առաջացումը կանխելու համար անհրաժեշտ է օրգանիզմը կոփել, ինչպես նաև անհրաժեշտ է ժամանակին բուժել քթի հավելյալ ծոցերի հիվանդությունները: Հատուկ դեպքերում կիրառում են հակագրիպային վակցինաներ: Վակցինայի ներարկումը ոչ միշտ է կանխումգրիպի առաջացումը, սակայն հիվանդությունն ընթանում է բավականին թեթև:

 

ԽՈԶԻ ԳՐԻՊ

 

Ինչ է խոզի գրիպը

Խոզի գրիպը խոզերի շնչուղիների հիվանդություն է, որը հարուցվում է գրիպի Ա տիպի վիրուսով, որը պարբերաբար առաջացնում է խոզերի շրջանում գրիպի բռնկումներ: Խոզի գրիպի վիրուսները կարող են շրջանառել խոզերի շրջանում ամբողջ տարվա ընթացքում: Խոզի գրիպի դասական վիրուսը (գրիպի A H1N1) առաջին անգամ խոզերից անջատվել է 1930 թվականին: Խոզի գրիպի (A H1N1) վիրուսը ոչնչանում է հետևյալ ախտահանիչներով` 70% էթիլ սպիրտ, 5 % լիզոլ և 10% քլոր պարունակող ախտահանիչ:

Խոզի գրիպի վիրուսի քանի տեսակ կա

Գրիպի բոլոր վիրուսների նման, խոզի գրիպի վիրուսը մշտապես փոփոխվում է: Խոզերը կարող են վարակվել թռչնագրիպի և մարդու գրիպի վիրուսներով: Երբ խոզերը վարակվում են տարբեր աղբյուրներից (թռչնագրիպի և մարդու գրիպի վիրուսներով), վիրուսները կարող են միաձուլվել և նոր` խառը, վիրուսներ ի հայտ գալ: Տարիների ընթացքում խոզի գրիպի տարբեր փոփոխված տարատեսակներ են երևան եկել: Առ այսօր խոզերի շրջանում անջատվել է 4 ենթատիպ` H1N1, H1N2, H3N2 և H3N1: Ներկայումս խոզերից վերջին անջատված ենթատիպը H1N1-ն է:

ԽՈԶԻ ԳՐԻՊԸ ՄԱՐԴԿԱՆՑ ՇՐՋԱՆՈՒՄ

Կարող են մարդիկ վարակվել խոզի գրիպով

Սովորաբար խոզի գրիպի վիրուսներով մարդիկ չեն վարակվում: Սակայն խոզի գրիպով վարակված մարդկանց եզակի դեպքեր են արձանագրվել: Գերազանցապես այսպիսի դեպքերն ի հայտ են գալիս այն մարդկանց մոտ, ովքեր ենթարկվել են վարակված խոզի անմիջական ազդեցությանը (օրինակ` խոզաբուծարաններում աշխատողների կամ տնային տնտեսություններում երեխաները): Ի լրուն նշվածի փաստագրված է , որ մարդուց մարդուն խոզի գրիպի փոխանցման դեպքեր են արձանագրվել: Օրինակ 1988 թվականին խոզի գրիպի բռնկումը հանգեցրեց մարդկանց շրջանում բազմաթիվ դեպքերի արձանագրման, մասնավորապես հիվանդից բուժաշխատողին վարակի փոխանցման միջոցով:

Ինչքանով է բնորոշ խոզի գրիպի վարակը մարդկանց շրջանում

Անցյալում ԱՄՆ Հիվանդությունների վերահսկման և կանխարգելման կենտրոններում գրանցվել է մարդկանց շրջանում խոզի գրիպի մեկական դեպք` յուրաքանչյուր 1-2 տարվա ընթացքում, սակայն միայն 2005-2009թթ. ընթացքում արձանագրվել է մարդկանց շրջանում խոզի գրիպի 12 դեպք:

Որոնք են մարդկանց շրջանում խոզի գրիպի ախտանշանները

Մարդկանց մոտ խոզի գրիպի ախտանշանները նույն են ինչ որ սեզոնային գրիպինը` ջերմություն, ընդհանուր թուլություն, ախորժակի բացակայություն և հազի առկայություն: Որոշ հիվանդների մոտ առկա են քթահոսություն, կոկորդի ցավ, սրտխառնոց, փսխում և լուծ:

 

Կարող են մարդիկ վարակվել ուտելով խոզի միս

Ճիշտ ձևով մշակված և եփված խոզի միսը և մսամթերքն անվտանգ են:

Ինչպես կարող է ախտորոշվել մարդկանց մոտ խոզի գրիպը

Մարդկանց մոտ խոզի գրիպի ախտորոշման համար կատարվում է շնչուղիներից նմուշառում հիվանդության առաջին 4-5 օրվա ընթացքում (երբ վարակված անձը առավել հավանական է, որ կարտազատի վիրուս): Որոշ հիվանդներ, հատկապես երեխաները կարող են արտազատել վիրուսներ 10 օր կամ ավելի երկար:

Ինչ դեղամիջոցներ են առկա մարդկանց մոտ խոզի գրիպը բուժելու համար

Առկա են 4 հիմնական հակավիրուսային դեղամիջոցներ` ամանտադին, ռիմանտադին, օզելտամիվիր և զանամիվիր: Խոզի գրիպի ներկայիս վիրուսները կայունություն են ցուցաբերում ամանտադինի և ռիմանտադին նկատմամբ: Առավել նպատակային է օզելտամիվիրի և զանամիվիրի կիրառումը ինչպես բուժման այնպես էլ կանխարգելման համար:

Խոզի գրիպի A(H1N1) վիրուսից առաջացրած վարակիչ հիվանդության ժամանակավոր ձեռնարկ

Վարակելիության հավանական ժամանակամիջոցը

Խոզի գրիպի A(H1N1) վիրուսով հիվանդների վարակելության ժամանակաժրջանը տևում է 7 օր` հիվանդության ախտանշանների ի հայտ գալուց անմիջապես հետո:
Անձիք, ովքեր շարունակում են պահպանել հիվանդության ախտանշանները հիվանդության սկզբից 7 օր և ավելի համարվում են վարակիչ մինչև ախտանշանների լրիվ անհայտանալը:
Երեխաները, հիմնականում` փոքրահասակները, կարող են վարակիչ լինել ավելի երկար ժամանակահատվածում: Վարեկելիության տևողությունը կախված է A(H1N1) վիրուսի շճատիպից:
Խոզի գրիպի A(H1N1) վիրուսով հաստատված կամ կասկածելի չհոսպիտալացված հիվանդներին ենթարկում են ինքնակամ ժամանակավոր տնային մեկուսացման` հիվանդության առաջին 7 օրերի ընթացքում:

 

Դեպքի սահմանում

 

Խոզի գրիպի A(H1N1) վիրուսով հիվանդության հաստատված դեպք համարվում է լաբորատոր հաստատված սուր շնչառական հիվանդությունը, որն առաջացել է խոզի գրիպի A(H1N1) վիրուսից:
Կասկածելի դեպք երբ կա սուր տենդով ընթացող շնչառական հիվանդություն, որը առաջացել է խոզի գրիպի A(H1N1) վիրուսով լաբորատոր հաստատված հիվանդի հետ ունեցած սերտ շփումից 7 օր հետո:
Սերտ շփում համարվում խոզի գրիպի A(H1N1) վիրուսով լաբորատոր հաստատված հիվանդից 2 մետր հեռավորության վրա գտնվելը:
Սուր շնչական հիվանդություն սուր ընթացքով ընթացող շնչառական հիվանդություն է, որը ընթանում է ստորև նշված ախտանշաններից երկուսով` քթարտադրություն, անգինա, հազ (տենդ կամ առանց տենդի):

 

ԽՈԶԻ ԳՐԻՊԻ ԱՌՈՒՄՈՎ ՀԱՄԱՃԱՐԱԿԱՅԻՆ ԻՐԱՎԻՃԱԿՆ ԱՇԽԱՐՀՈՒՄ ԵՎ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆՈՒՄ

 

2009թ. մարտի վերջից մինչև ապրիլի կեսերը ընկած ժամանակահատվածում խոզի գրիպի A(H1N1) վիրուսից առաջացրած վարակիչ հիվանդության դեպքեր արձանագրվել են ԱՄՆ-ում` Կալիֆորնիա, Տեխաս և Հյուսիսայնի Ամերիկայում` Մեքսիկա: Վարակիչ հիվանդության հիմնական ախտանշաններն են. գլխացավ, մկանային ցավ, բարձր ջերմություն, հազ, անգինա, ռինիտ, որոշների մոտ նկատվել է նաև սրտթափոց և դիարեա:

Բացի այդ Մեքսիկայում գրանցվել են շնչուղիների ծանր ախտահարումով հիվանդություններ, ներառյալ մահվան դեպքերով:

Խոզի գրիպի A(H1N1) վիրուսի տիպը, որն անջատվել է ԱՄՆ-ում և Մեքսիկայում արձանագրված հիվանդներից հանդիսանում է գրիպի A տիպի վիրուսի նոր տիպը, որը նախկինում չի հանդիպել Հյուսիսային Ամերիկայում:

2009թ ապրիլի 26-ի դրությամբ ԱՄՆ-ում արձանագրվել է խոզի գրիպի A(H1N1) վիրուսով հարուցված հիվանդության 20 դեպք` 7 դեպք Կալիֆորնիա, 2 դեպք Տեխաս, 8-ը` Նյու-Յորք, Օհայո 1 դեպք, Կանզաս` 2: Հաստատված բոլոր 20 հիվանդների մոտ եղել է գրիպանման կլինիկա, որը ընթացել է թեթև ձևով, միայն մեկ հիվանդ է ենթարկվել կարճատև հոսպիտալացման: Մահվան դեպքեր չեն արձանագրվել:

Մեքսիկայի մայրաքաղաք Մեխիկոյում գրիպանման հիվանդության արձանագրման վերաբերյալ սկսել են տվյալներ հավաքագրվել սկսած ս/թ մարտի 18-ից: Ապրիլից սկսած դեպքերի թիվը կտրուկ սկսել է բարձրանալ և ապրիլի 26-ի դրությամբ մայրաքաղաքում արձանագրվել է 900 գրիպանման հիվանդության դեպք, որից 68-ը եղել է մահացու ելքով:Մեքսիկայում արձանագրված դեպքերից 18-ը լաբորատոր հաստատվել են Կանադայում: Մեքսիկայի հաստատված 18 դեպքից 12-ի մոտ Խոզի գրիպի A(H1N1) վիրուսը գենետիկորեն եղել է նույնականացված Կալիֆորնիայում արձանագրված դեպքերի վիրուսի հետ:

Առողջապահության Համաշխարհային Կազմակերպության (ԱՀԿ) մշտական հաղորդակցության մեջ է ԱՄՆ-ի, Մեքսիկայի և Կանադայի առողջապահական կազմակերպությունների հետ, իրադարձությունների ամբողջական պատկերի վերաբերյալ մշտապես տեղեկատվություն ստանալու, ռիսկի աստիճանի գնահատման նպաակով: ԱՀԿ-ն փորձագետներ է ուղարկել Մեքսիկա համատեղ հակահամաճարակային միջոցառումների իրականացման նպատակով:

Հայաստանի Հանրապետությունում մարդկանց շրջանում խոզի գրիպի առումով համաճարակային իրավիճակը հանգիստ է: Հաշվի առնելով հանրապետության լայն սոցիալական, տնտեսական կապերը և բնակչության ակտիվ տեղաշարժը երկրների հետ, որտեղ արձանագրվել են մարդկանց շրջանում խոզի գրիպի դեպքեր, Հայաստանի Հանրապետություն վարակի ներբերման և տարածման կանխարգելման նպատակով ուժեղացվել է հսկողությունը «Զվարթնոց» օդանավակայանում, մասնավորապես սահմանվել է բժշկական հսկողություն անապահով երկրներից ժամանող ուղևորների նկատմամբ` ջերմողների և մյուս բնորոշ ախտանիշներով հիվանդ ուղևորների վաղաժամ հայնաբերման նպատակով: Ախտանիշների առկայության դեպքում կիրականացվեն համալիր հակահամաճարակային միջոցառումներ: ՀՀ առողջապահության նախաարությունը ապահովված է համապատասխան հակավիրուսային դեղամիջոցներով:

Рубрика: Առողջագիտություն, Uncategorized

Վարակիչ հիվանդություններ

Այն հիվանդությունները, որոնք տարածվում են տարբեր հարուցիչների միջոցով, կոչվում են վարակիչ հիվանդություններ:Հարուցիչներ են տարբեր վիրուսներ, բակտերիաներ, սնկեր: Ցանկացած վարակիչ հիվանդության զարգացման համար պարտադիր է  3 պայման.

  1. Հարուցիչ
  2. Փոխանցման ճանապարհ
  3. Ընկալունակ օրգանիզմ

Վարակիչ հիվանդություններին  բնորոշ է փուլայնությունը և կրած հիվանդությունից հետո իմունիտետի զարգացումը:

Շնչառական ուղիների ինֆեկցիաներ

Փոխանցվում են օդակաթիլային կամ օդափոշային ճանապարհով;օր գրիպը, կարմրուկը, դիֆտերիան, խոզուկը,կապույտ հազը, թոքախտը և այլն: Շնչուղիների ինֆեկցիոն հիվանդությունների գաղտնի շրջանը կարող է տևել տևել մի քանի ժամից մի քանի օր: Հիվանդության սկիզբը սուր է` ջերմության բարձրացում, ախորժակի անկում, քթահոսություն, հազ, թուլություն:

Վարակի կանխարգելման համար պետք է առանձնացնել հիվանդին, նրա սպասքը, անձնական իրերը, սենյակը պետք է պարբերաբար օդափոխել, բարձրացնել օրգանիզմի ընդհանուր դիմադրողականությունը, պահպանել սննդի և անկողնային ճիշտ ռեժիմը:

Թոքախտ

Տարածված ինֆեկցիոն հիվանդություն է , ոռը թոխանցվում է օդակաթիլային ճանապարհով հազալիս, փռշտալիս, խոսելիս, թքի ու խորխի միջոցով:Հարուցիչի Կոխի միկոբակտերիան է ,հիվանդության աղբյուրը հիվանդ մարդն է:Հարուցիչը թափանցելով առողջ մարդու շնչառական օրգաններ, երկար ժամանակ ապրում ու զարգանում է նոր օրգանիզմում, սակայն այդ շրջանում հիվանդության նշանները ի հայտ չեն գալիս, սա գաղտնի շրջանն է, որը տևում է մի քանի ամսից մի քանի տարի ՝ կախված օրգանիղմի դիմադրողականությունից և ընդհանուր վիճակից:

Թոքախտի հիմնական ախտանշանները՝

1. հազ 3 շաբաթ և ավելի

2. մարմնի քաշի կտուկ կորուստ

3. ախորժակի անկում

4.բութ ցավեր կրծքավանդակի շրջանում

5. արյունախխում

6.մարմնի ջերմաստիճանի բարձրացում 37.5

7. աշխատունակության և դիմադրողականության անկում, քնկոտություն

8.Քրտնարտադրություն հատկապես գիշերային ժամերին

Թոքախտի կանխարգելման հիմնական միջոցները

1. խուսափել թոքախտով հիվանդի հետ շփվելուց

2. կանոնավոր զբաղվել ֆիզիկական վարժություններով և սպորտով

3. չծխել

4.կոփվել՝ պահպանելով անձնական հիգիենայի բոլոր կանոնները

5. սնվել լիարժեք, օգտագործել մեծ քանակությամբ միրգ ու բանջարեղեն

6. հաճախակի օդափոխել դասարանն ու բնակարանը, միշտ հետևել     մաքրությանը

7. տարին մեկ անցնել ռենտգեն քննություն