Рубрика: Քիմիա, Uncategorized

Մաքուր նյութեր և խառնուրդներ

Մաքուր նյութեր և խառնուրդներ:Համասեռ և անհամասեռխառնուրդներ

:Քիմիայում «նյութ» բառը գործածում են մաքուր նյութ իմաստով:Իրականում հաճախ հանդիպում են ոչ թե առանձին մաքուր նյութեր,այլ նյութերի խառնուրդներ` օդ, բնական ջրեր, կաթ և այլն:

Մաքուր են համարվում այն նյութերը, որոնք կազմված են միատեսակկառուց- վածքային մասնիկներից (մոլեկուլ, ատոմ, իոն):

Եթե նյութը մաքուր է, ապա նրա ֆիզիկական և քիմիականհատկությունները հաստատուն են:

Հատկությունների հաստատունությունը նյութի մաքրությանհատկանիշն է:

Խառնուրդները պարունակում են երկու կամ ավելի նյութերիկառուցվածքային

մասնիկներ (մոլեկուլ, ատոմ, իոն):

                                                      ՔԻՄԻԱԿԱՆ ՆՅՈՒԹ

 ՄԱՔՈՒՐ ՆՅՈՒԹ`որոնք այլ խառնուրդներ չեն պարունակում և օժտված են խիստ որոշակի բաղադրությամբ,հատկություններով և կառուցվածքով :

ԽԱՌՆՈՒՐԴ`երկու և ավելի նյութերի համակցություններ են,որտեղ նյութերը պահպանում են իրենց հատկությունները Խառնուրդի  բաղադրամասերը միմյանցից կարելի է բաժանել այս կամ այն ֆիզիկական  եղանակով:Խառնուրդները լինում են համասեռ և անհամասեռ:

                                                                                             Համասեռ խառնուրդներում հնարավոր չէ տարբերել խառնուրդառաջացնող նյութերը, նույնիսկ մանրադիտակով: Օրինակ՝ շաքարիկամ աղի ջրային լուծույթը: Համասեռ խառնուրդներում նյութըմանրանում է մինչև առանձին մասնիկներ: Օրինակ՝շաքարիլուծույթում շաքարի մոլեկուլները հավասարաչափ բաշխվում են ջրիմոլեկուլների:Օդը թթվածին, ազոտ և ածխածնի (IV) օքսիդ գազերիհամասեռ խառնուրդ է, որում O2, N2 և CO2 գազերը փոխադարձհավասարաչափ բաշխվում են միջմոլեկուլային տարածություններում:Բենզինը մի քանի հեղուկների համասեռ խառնուրդ է:

 

Անհամասեռ խառնուրդներում բաղադրիչները տեսանելի են անզենաչքով կամ սովորական օպտիկական մանրադիտակով: Օդը, հողը,ծովի ջուրը, քարերը և բնության մեջ առկա գրեթե բոլոր նյութերըխառնուրդներ են Անհամասեռ խառնուրդները կարող են տարբերբաղադրություններ ունենալ.

1) պինդ նյութ-հեղուկ, օրինակ` կավը ջրի հետ` պղտոր ջուրը,

2) պինդ նյութ-գազ, օրինակ`ծուխը, փոշին,

3) հեղուկ-հեղուկ, օրինակ` յուղը ջրի հետ:

 

Հարցեր և վարժություններ

  1. Ո՞րնյութերի խառնուրդներն են համասեռ.

ա) կավճի ու ջրի, բ) սպիրտի և ջրի (օղի), գ) յուղի և ջրի, դ) յուղի և բենզինի:

  1. Լրացրե՛քբաց թողած բառերը. «Մաքուր են այն նյութերը, որոնքունեն հաստատուն

…………………., բնորոշ ……………………, ուստիև օժտված են խիստ որոշակի

հատկություններով»:

  1. Ո՞րխառնուրդները կարելի է բաժանել թորումով.

ա) սպիրտ և ջուր

բ) կավիճ և ջուր 

գ) կերակրի աղ և ջուր

դ) բենզին

  1. Ավազըխառնվել է փայտի թեփի հետ: Առաջարկե՛ք եղանակ, որիմիջոցով հնարավոր է այդ

խառնուրդի բաղադրամասերն առանձնացնել:

Պետք է լցնել ջրի մեջ ավազը և փայտի թեփերը: Քանի որ ավազը ծանր է կիջնի ներքև իսկ թեփերը կմնան ջրի երեսի վրա:

  1. Գեղամալճի ջուրը թափանցիկ է, բայց լուծված աղեր էպարունակում: Ի՞նչ եղանակ

կառաջարկեք ՝այդ ջրից մաքուր նյութ ստանալու համար:

Պետք է գոլորշիացնենք:

  1. Դեբեդգետի ջուրը հաճախ պղտոր է: Պատճառը ջրի մեջ կախվածկավի մասնիկներն են:

Ի՞նչ եղանակ կառաջարկեիք՝ մաքուր ջուր ստանալու համար:

 

7. Հայրիկը պատահաբար բենզինը լցրել է ջրի վրա: Օգնե՛ք հայրիկին բաժանել այդ խառնուրդը:

Ինձ թվում է, որ կարելի է բաժանիչ ձագարի օգնությամբ հեռացնել բենզինը ջրից, որովհետև բենզինը ավելի ծանր է հետևաբար նա արագ կիջնի ներքև:

8. Որպեսզի Մոխրոտիկը չմասնակցի պարահանդեսին .խորթ մայրը հանձնարել է նրան մաքրել մի խառնուրդ,որը կազմված է փայտի խառտուկներից,փոքր երկաթի մեխերից,շաքարի և գետի ավազից և դասավորել տուփի մեջ:Մոխրոտիկը շատ արագ մաքրեց խառնուրդը և հասցրեց մասնակցել պարահանդեսին:Բացատրեք ինչպես Մոխրոտիկը արագ կատարեց խորթ մոր առաջադրանքը:

Սկզբում Մոխրոտիկը մագնիսով կքաշի մեխերը, հետո կլցնենք ջրի մեջ, փայտը դուրս կգա ջրի երես, հետո ֆիլտրով շաքարավազը ավազից կհեռացնենք:

 

Սովորել`27-30,վարժ.38-39

Էջ 38

  1. Ո՞րնյութերի խառնուրդներն են համասեռ.

ա) կավճի ու ջրի, բ) սպիրտի և ջրի (օղի), գ) յուղի և ջրի, դ) յուղի և բենզինի:

  1. Լրացրե՛քբաց թողած բառերը. «Մաքուր են այն նյութերը, որոնքունեն հաստատուն

…………………., բնորոշ ……………………, ուստիև օժտված են խիստ որոշակի

հատկություններով»:

  1. Ո՞րխառնուրդները կարելի է բաժանել թորումով.

ա) սպիրտ և ջուր

բ) կավիճ և ջուր 

գ) կերակրի աղ և ջուր

դ) բենզին

  1. Ավազըխառնվել է փայտի թեփի հետ: Առաջարկե՛ք եղանակ, որիմիջոցով հնարավոր է այդ

խառնուրդի բաղադրամասերն առանձնացնել:

Պետք է լցնել ջրի մեջ ավազը և փայտի թեփերը: Քանի որ ավազը ծանր է կիջնի ներքև իսկ թեփերը կմնան ջրի երեսի վրա:

  1. Գեղամալճի ջուրը թափանցիկ է, բայց լուծված աղեր էպարունակում: Ի՞նչ եղանակ

կառաջարկեք ՝այդ ջրից մաքուր նյութ ստանալու համար:

Պետք է գոլորշիացնենք:

  1. Դեբեդգետի ջուրը հաճախ պղտոր է: Պատճառը ջրի մեջ կախվածկավի մասնիկներն են:

Ի՞նչ եղանակ կառաջարկեիք՝ մաքուր ջուր ստանալու համար:

 

7. Հայրիկը պատահաբար բենզինը լցրել է ջրի վրա: Օգնե՛ք հայրիկին բաժանել այդ խառնուրդը:

Ինձ թվում է, որ կարելի է բաժանիչ ձագարի օգնությամբ հեռացնել բենզինը ջրից, որովհետև բենզինը ավելի ծանր է հետևաբար նա արագ կիջնի ներքև:

8.

Հետևյալ նկարում նյութերի մաքրման որ եղանակն է պատկերված:

ա) թորում

բ) բյուրեղացում

գ) սուբլիմացում

դ) պարզեցում

 

39.

9.

Հետևյալ նկարում պատկերված սարքում որ խառնուրդները կարելի է բաժանել:

  1. շաքարի ջրային լուծույթը
  2. սպիրտի և ացետոնի խառնուրդը
  3. կերակրի աղի ջրային լուծույթը
  4. յոդի սպիրտային լուծույթը
  5. վիտամին C-ի սպիրտային լուծույթը

ա) 1.2.3  բ)2.3.4  գ) 1.3.5  դ) 2.4.5

 

Պատկերված  սարքում հետևյալ խառնուրդներից որոնք կարելի է բաժանել.

  1. տարբեր եռման ջերմաստիճաններով և միմյանց մեջ լավ լուծվող հեղուկներ
  2. միմյանց հետ սահմանափակ խառնվող հեղուկներ
  3. քացախաթթվի ջրային լուծույթ
  4. պինդ-հեղուկ համասեռ խառնուրդներ
  5. նավթ

ա) 2.4.5

բ) 2.3.4

գ) 1.3.5

դ)1.2.5