Рубрика: Գրաբար, Գրականություն

Գրականություն

Գրականություն

Կարդում ենք հայ դասական գրականություն (գրաբար)

grabar-1-in-masDownload

  1. Բարձրաձայն կարդա ալանների ու հայերի պատերազմի մասին հատվածը։
  2. Ի՞նչ ես կարծում, ալանանց արքայադուստրն ի՞նչ է ասելու Արտաշեսին։

Իմ կարծիքով ալանանց արքայադուստրը խնդրելու է Արտաշեսին, բաց թողնել նրա եղբորը, որովհետև նա թագավոր էր և գեղեցիկ չէր լինի։

  • Կարդա համապատասխան հատվածը (էջ 12)

Քե՛զ ասեմ, այր քաջ Արտաշէս,

Որ յաղթեցեր քաջ ազգին Ալանաց,

Ե՛կ հաւանեա՛ց բանից աչագեղոյ դստերս Ալանաց`

Տալ զպատանիդ.

Զի վասն միոյ քինու ոչ է օրեն դիւցազանց`

Զայլոց դիւցազանց զարմից

Բառնալ զկենդանութիւն

Կամ ծառայեցուցանելով

Ի ստրկաց կարգի պահել

Եւ թշնամութիւն յաւիտենական

Ի մէջ երկոցունց ազգաց քաջաց հաստատել:

  • Փոխադրիր տեքստը աշխարհաբարի։

Քեզ եմ ասում, քաջ այր Արտաշես,
Որ հաղթեցիր քաջ ազգին ալանաց,
Ե՛կ լսիր ալանների գեղաչյա դստեր խոսքը՝
Տուր պատանուն,
Քանզի սոսկ քենի համար օրենք չէ, որ ղյուցազները
Այլ դյուցազների զավակներին զրկեն կյանքից
Կամ ծառա դարձնելով՝ ստրուկների կարգում պահեն,
Եվ հավերժ թշնամություն
Երկու քաջ ազգերի միջև, հաստատեն:

  • Պատասխանիր գքրում եղած հարցերին։
  • Ձայնագրիր գրաբար տեքստը։
  • Հարցազրույց վարիր ընկերներիդ կամ հարազատներիդ հետ ալանաց արքայադստեր մասին՝ ելնելով կարդացածդ հատվածից։
  • Փորձիր շարունակել պատմությունը, Արտաշեսն ի՞նչ կպատասխանի Սաթենիկին (հատվածը կոչվում է Արտաշես և Սաթենիկ)։

Ինձ թվում է, որ Արտաշեսը կհամաձայնվի Սաթենիկի հետ, ուղղակի ինչ-որ պայմանի դիմաց։

Գրքի Հարցեր և առաջադրանքներ

  1. Նկատեցի՞ր, թե ինչպես է կարդացվում բառասկզբի յ տառը (հիշիր նաև յերկրի, յաշխարհս, յանձն, յափն բառաձևերը):

յ տառը կարդացվում է բառասկզբում հ, օրինակ ՝ յաղթեցեր-հաղթեցեր

  • Հատվածն աշխարհաբար դարձրու:

Քեզ եմ ասում, քաջ այր Արտաշես,
Որ հաղթեցիր քաջ ազգին ալանաց,
Ե՛կ լսիր ալանների գեղաչյա դստեր խոսքը՝
Տուր պատանուն,
Քանզի սոսկ քենի համար օրենք չէ, որ ղյուցազները
Այլ դյուցազների զավակներին զրկեն կյանքից
Կամ ծառա դարձնելով՝ ստրուկների կարգում պահեն,
Եվ հավերժ թշնամություն
Երկու քաջ ազգերի միջև, հաստատեն:

  • Այս հատվածն ավելի շատ Արտաշեսի՞, թե՞ Սաթենիկի մասին է: (Փաստարկված խոսիր: )

Այս հատվածը ավելի շատ Արտաշեսի մասին է, ճիշտ է խոսում էր Սաթենիկը,բայց այս տողերը Արտաշեսի մասին էր։

  • Քո կարծիքով, Սաթենիկի համար եղբորն օգնե՞լն էր միայն կարևոր, թե՞ էլի մի բան:

Իմ կարծիքով Սաթենիկի համար միայն եղբորն օգնելն էր կարևոր, որովհետև նրանք թշնամիներ էին, և դժվար թե ուրիշ բանը կարևոր լիներ։

  • Դուրս գրիր Սաթենիկի խելացիությունն արտահայտող տողերը:

Քե՛զ ասեմ, այր քաջ Արտաշէս,

Որ յաղթեցեր քաջ ազգին Ալանաց,

Ե՛կ հաւանեա՛ց բանից աչագեղոյ դստերս Ալանաց`

Զայլոց դիւցազանց զարմից

Բառնալ զկենդանութիւն

Կամ ծառայեցուցանելով

Ի ստրկաց կարգի պահել

Եւ թշնամութիւն յաւիտենական

Ի մէջ երկոցունց ազգաց քաջաց հաստատել:

Սաթենիկի կողմից ասված բոլո տողերում էլ երևում էր Սաթենիկի խելացիությունը։Փորձիր նկարագրել Սաթենիկին:

Սաթենիկն իմ կարծիքով շատ խելամիտ և գեղեցիկ աղջիկ է եղել :

  • Գրավոր բնութագրիր Սաթենիկին:

Սաթենիկը շատ խելացի   արքայադուստր է, որովհետև ամոթանք տվեց  Արտաշեսին:

Рубрика: Հայոց լեզու

Հայոց լեզու

Հայոց լեզու

  1. Բառապաշարի հարստացում. կարդում ենք Պ.Բեդիրյանի «Բառերի խորհրդավոր աշխարհում» գիրքը։
    Գլխավորից ավելի մեծը կա
    Գլխավոր-ը… կապիտանն է։ Սա հայերենում եվրոպական փոխառություն է՝ ռուսերենի միջնորդությամբ։ Капитан-ը կարծես թե առնված է գերմաներենից՝ Kapitän (կա՛պիտեն)=ֆրանսերեն capitane (կապիտե՛նը) = անգլերեն captain (քե՛փթըն)։ Սրանք նշանակել են «զորահրամանատար», հիմա՝ իմաստի նեղացմամբ՝ զինվորական համապատասխան աստիճանը։
    Այս բոլորը ստուգաբանորեն հանգում են «գռեհիկ» լատիներեն capitaneus (կապիտանե՛ուս) ածականին, որ նշանակում էր «գլխին վերաբերող, գլխային»։ Սա էլ իր հերթին գալիս է լատիներեն caput (կա՛պուտ), սեռական՝ capitis (կա՛պիտիս) «գլուխ» բառից և ներկայացնում է այդ սեռականից կազմված մի ձև։ Ի դեպ, լատիներեն caput-ը բազմաթիվ ծիլեր է տվել աշխարհի լեզուներին. դրանցից շատերը «ծաղկում են» և հայերենում՝ կապիտալ-ից (= դրամաԳԼՈՒԽ) մինչև… շեֆ։
    Սակայն եկեք չխճճվենք։
    Կեպիտան-ը, ուրեմն, զինվորական միավորի գլխավորն է։
    Բայց ամեն երեխա գիտե, որ նրանից մեծը կա, և աստիճանով անմիջապես բարձրը կոչվում է մայոր։
    Այս բառն էլ նույն ճանապարհով է հայերենի մեջ մուտք գործել։ Եվ լատիներեն major (մայո՛ր) հենց նշանակում է «ավելի մեծ», քանի որ magnus (մա՛գնուս) «մեծ» ածականի բաղդատական աստիճանն է։ Անգլերեն major (մե՛յջըր), որ նույն ծագումն ունի, մնչև հիմա էլ «մայոր» իմաստի կողքին պահում է և «ավելի մեծ» նշանակությունը։
    Ավելացնե՞մ, որ լատիներեն magnus «մեծ» ածականի գերադրականն էլ կլինի maximus (մա՛քսիմուս)՝ արական սեռի համար և maximum (մա՛քսիմում)՝ չեզոք։ Ուրեմն՝ մեր մաքսիմում-ը, որ այժմ օգտագործում ենք «առավելագույն» իմաստով, իր մայր լեզվում՝ լատիներենում, նշանակել է «մեծագույն»։
  • Պատասխանի՛ր հարցերին և կատարիր առաջադրանքները
    -Ո՞ր լեզվից է մեզ հասել մաքսիմում բառը և ինչ է նշանակում իր մայր լեզվում։

Մաքսիմումի մայր լեզուն լատիներենն է։ Իր մայր լեզվում մաքսիմումը նշանակել է «մեծագույն»։


— Ո՞ր արմատից է ծագում «մաքսիմում» բառը, ինչ է նշանակել և ինչ է հիմա նշանակում։

Magnus բառից է ծագել «մաքսիմում»բառը, որը նշանակում էր «մեծ», իսկ հիմա նշանակում է առավելագույնը։


-Լեզվական ի՞նչ իրողություն է տեղի ունենում, երբ բառի նշանակությունը ավելի սահմանափակվում, փոքրանում է, ավելի քիչ բան է նշանակում, նաչպես կապիտանը, որ ժամանակին նշանակել է ընդհանրապես զորահրամանատար, իսկ հիմա՝ ընդամենը զինվորական հերթական աստիճան։

Բառի իմաստի նեղացում։


-Փորձիր պարզաբանել՝ ինչ է նշանակում «գռեհիկ» բառն այս տեքստում։

«Գռեհիկ» բառն այս տեքստում նշանակում է՝ ոչ գրական։

  • Տեքստում հոդակապով երկու բարդ բառ կա։ Գտիր դրանք։

Զորահրամանատար, բազմաթիվ։

  • Տեքստում երեխա, միջնորդությամբ, գերմաներենից, լատիներենում, իմաստի բառերը ո՞ր հոլովով են դրված։

Երեխա- ուղղական

Միջնորդությամբ- գործիական

Գերմաներենից- բացառական

Լատիներենում- ներգոյական

Իմաստի- սեռական

  • Գտիր չորս հարաբերական ածական։ Որոշիր այդ ածականների կազմությունը (արմատը և ածանցը)։

Զինվորական