Рубрика: Ռուսերեն

Жизнь без телефона

Я не представляю свою жизнь без телефона. Мы так заняты по телефону, что даже забываем проводить время с семьей. Это 21 век не каждый может жить без телефона. Например, если бы у меня не было телефона, я бы не смог общаться с друзьями, смотреть новости, познакомиться с событиями, происходящими в мире, с открытиями новейших областей науки и так далее. Короче, жизнь без телефона бессмысленна и неинтересна.

Рубрика: Հայոց լեզու

Հայոց լեզու

18.12.2020

  1. Կարդա տեքստը, առանձնարցու այն հատվածները, որտեղ երևում են խնդրել, ուզել, հայցել բառերի բացատրությունները։

Այստեղ խնդրես բայը թե՛ ձևով, թե՛ իմաստով գրաբարյան է, նշանակում է «փնտրում ես»։

«ուզել» նշանակությամբ գործածում էր ել-ը։

Նաև հայցելը նույնպես գրաբարում հանդիպում էր «փնտրել» նախնական իմաստով:

Գրաբարը, ուրեմն, սիրում էր խնդրել օգտագործել «փնտրել» իմաստով, իսկ «ուզել» նշանակությամբ գործածում էր հայցել-ը։

Բայց ի՞նչ ասենք, որ «զարմանալի զուգադիպությամբ», այս հայցել-ը նույնպես գրաբարում հանդիպում էր «փնտրել» նախնական իմաստով

  • Արդի հայերենի բացատրական բառարանից ճշտիր, թե էլ ինչ է նշանակում խնդիր բառը։ Ամենաանսպասելիները գրառիր բլոգումդ։
  • Տեքստում օգտագործված քերթված բառի բացատրությունը գտիր բառարանից։

Քերթված նշանակում է բանաստեղծություն։

  • Տեքստից գտիր մակբայները, որոշիր տեսակները։

հոս-ձևի մակբայ

դեռ-ժամանակի մակբայ

ամենևին-չափի մակբայ

հետո-ժամանակի մակբայ

երբեք-ժամանակի մակբայ

այլևս-ժամանակի մակբայ

հնուց-ժամանակի մակբայ

բառացի-ձևի մակբայ

հեռու-տեղի մակբայ

հենց-ձևի մակբայ

բավական-չափի մակբայ

պարզ-ձևի մակբայ

  • Գտիր դիմավոր բայերը, որոշիր եղանակը, ժամանակը, ժամանակային ձևը, դեմքը, թիվը, կազմությունը, սեռը։

Փնտրե՞լ, թե՞ ուզել (Պ. Բեդիրյան, «Բառերի խորհրդավոր աշխարհից»)

Հիշո՞ւմ եք Մկրտիչ Պեշիկթաշլյանի «Մահ քաջորդվույն» հայրենաշունչ բանաստեղծության առաջին տողերը.

Դու զո՞վ խնդրես, մա՛յր իմ անույշ,

Ե՛կ, մի՛ դողար, մոտցի՛ր հոս.

Անլաց աչոք դիտե՛ զորդիդ

Ու յուր վերքերն արյունահոս…

Այստեղ խնդրես բայը թե՛ ձևով, թե՛ իմաստով գրաբարյան է, նշանակում է «փնտրում ես»։ Եվ քանի որ Պեշիկթաշլյանի ստեղծագործությունների լեզուն դեռ մոտ էր կանգնած գրաբարին, ուստի բառի նման գործածությունը այստեղ միանգամայն բնական է հնչում։

Սակայն դա ամենևին էլ չի նշանակում, թե նրանից հետո մոռացվել է խնդրել բայի այդ նախնական իմաստը։ Ահա մի քառատող Հովհաննես Թումանյանի «Կորուստից հետո» քերթվածից։

Խնդրի՛ր, սիրտ իմ կարոտակեզ,

Սիրտ իմ պանդուխտ, վշտաբեկ,

Խնդրիր նրան, որ այլևս քեզ

Սփոփելու չէ երբեք։

Մինչև օրս էլ խնդրել բայի արմատի նախնական՝ «որոնել» իմաստը պահպանվել է հնուց եկած շատ բարդ բառերի կազմում, ինչպես՝ արկածաԽՆԴԻՐ, որ բառացի նշանակում է «արկածներ փնտրող», բախտաԽՆԴԻՐ՝ «բախտ որոնող», քինաԽՆԴԻՐ, նույնիսկ վրեժԽՆԴԻՐ… Ինչո՞ւ հեռու գնանք. խնդիր բառն ինքը հենց փաստորեն նշանակում է մի, ասենք թե, թվաբանական առաջադրանք, որի լուծումը պետք է փնտրել։

Ու բավական է այդ բառի վրա ավելացնենք մի -ք ածանց, կստացվի նոր բառ, նոր իմաստ. խնդիրք արդեն նշանակում է «խնդրանք, հայց»։

Գրաբարը, ուրեմն, սիրում էր խնդրել օգտագործել «փնտրել» իմաստով, իսկ «ուզել» նշանակությամբ գործածում էր հայցել-ը։

Բայց ի՞նչ ասենք, որ «զարմանալի զուգադիպությամբ», այս հայցել-ը նույնպես գրաբարում հանդիպում էր «փնտրել» նախնական իմաստով, ինչպես այդ տեսնում ենք Ղևոնդ Մեծպատմիչի հետևյալ նախադասության մեջ. «… Զի ոչ էր գիւտ (գյուտ) զոր հայցէին, գտանել պահանջումն սակի արծաթոյն (արծաթույն)… » («Չէր գտնվում, ինչ որ փնտրում էին՝ պահանջվող արծաթի չափը»)։

Եվ եթե ավելացնենք, որ հուզել (գրաբար ուղղագրությամբ՝ յուզել) «փնտրել» և u նույնարմատ բայեր են, ապա պարզ կդառնա, որ այստեղ մենք գործ ունենք իմաստաբանական հետաքրքրական մի երևույթի հետ. մեր լեզվում այդ երկու հասկացությունները («փնտրել» և «ուզել») արտահայտվում են միևնույն արմատով։