Рубрика: Պատմություն

Պատմություն

Մայիսի 16-20՝ Հեղինակային կրթական ծրագրի մայիսյան հավաք

Պատրաստվե՛ք ներկայացնելու՝

Թեման՝ Հայոց քաղաքակրթությունը ուշ միջնադարում․
ա/ Հայաստանը 15-րդ դարում
բ/ Հայաստանը 16-րդ դարում-17-րդ դարի առաջին կեսին /բանավոր, էջ 191-197,
նաև այլ աղբյուրներ/․

Читать далее «Պատմություն»
Рубрика: Պատմություն

Նվարդ թագուհի

Անշուշտ, ամեն մի հետաքրքիր երևույթի պատմությունը ցանկալի է սկսել դարերի խորքը գնացող ավանդազրույցով, առավել ևս՝ թագուհիների մասին պատմությունը․․․

Մեր դեպքում առկա է և՛ հազարամյակներից եկող ավանդապատումը, և՛ գեղեցիկ, խորհրդանշական ու պատգամող խորհուրդը։

Կանայք միշտ էլ կարևոր դեր են ունեցել հայոց պետականության կազմավորման գործում: Երկրի համար դժվարին ժամանակներում նրանք կամային որոշումներ են կայացրել` սատար կանգնելով թագավոր-ամուսիններին:

Читать далее «Նվարդ թագուհի»
Рубрика: Պատմություն

Պատմություն

Ապրիլի 25-29

Պատրաստվե՛ք ներկայացնելու՝

Թեման՝ Կիլիկյան Հայաստանը․

ա/ Հայկական պետականության առաջացումը Կիլիկիայում
բ/ Հայոց թագավորության վերականգնումը
գ/ Կիլիկյան հայկական թագավորությունը 13-14-րդ դարերում
դ/ Կիլիկյան Հայաստանի պետական կարգը /բանավոր, էջ 174-190, նաև այլ աղբյուրներ/․

Читать далее «Պատմություն»
Рубрика: Պատմություն

Հայոց թագավորների արքայացանկը

Վանի թագավորություն

Ք.ա (բոլորը)

Արամե- 859-843թթ․
Սարդուրի Ա- 835-825թթ․
Իշպուինի- 825-810թթ․
Մենուա- 810-786թթ․
Արգիշտի Ա- 786-764թթ․
Սարդուրի Բ- 764-735թթ․
Ռուսա Ա- 735-710ական թթ․
Արգիշտի Բ-710-685թթ․
Ռուսա Բ- 685-645թթ․ 
Սարդուրի Գ- մոտ 643 թթ

Читать далее «Հայոց թագավորների արքայացանկը»
Рубрика: Պատմություն

Պատմություն

Ապրիլի 18-22

Պատրաստվե՛ք ներկայացնելու՝

Թեման՝ Հայաստանը 11-14-րդ դարերում․
ա/ Հայաստանը 11-րդ դարի 2-րդ կեսին
բ/ Հայ ժողովրդի ազատագրական պայքարը օտար նվաճողների դեմ /բանավոր, էջ 167-174, նաև այլ աղբյուրներ/․

Читать далее «Պատմություն»
Рубрика: Պատմություն

Պատմություն

Ապրիլի 11-15

Պատրաստվե՛ք ներկայացնելու՝

Թեման՝  «Հայաստանի Բագրատունյաց թագավորությունը».
ա/ Հայաստանի անկախության վերականգնումը և ամրապնդումը
բ/ Բագրատունյաց Հայաստանի վերելքը
գ/ Պետական կառավարման համակարգը
դ/ Թագավորության մասնատումն ու անկումը /բանավոր, էջ 152-167,
նաև այլ աբյուրներ/.

Читать далее «Պատմություն»
Рубрика: Պատմության ընտրությամբ դասընթաց, Պատմություն

Մեծ պատմաբան Լեո․ Ղազարոս Աղայան, պատմական-գրական ուսումնասիրություն

Լեոն խոսում է Աղայանի մասին․

1902 թվականին Ղազարոս Աղայանը տոնում էր իր գրական գործունեության քառասնամյակը: Ես «Մշակի» մեջ մի ընդարձակ հոդված նվիրեցի նրան և գրում էի այդ հոդվածի մեջ. «Ամեն անգամ, հանդիպելով Աղայանին, ես կարծում եմ, թե մեր ծաղկավետ հանդերից է գալիս, միշտ ձեռքում ունի մի նոր փունջ»:

Այնուհետև ես շատ մոտեցա Աղայանին, վայելեցի նրա սքանչելի սերը, նրա հայրական գուրգուրանքները: Եվ այդքան մոտիկ տարածության վրա էլ, մտերմական անձուկ, ընտանի շրջանի մեջ էլ, այդ պարթևակազմ, վայելչահասակ ծերունին, որ իր ամբողջ էության մեջ կրում էր մի ինչ-որ բիբլիական վեհ ու նվիրական տեսիլ, շարունակում էր մնալ ինձ համար միևնույնը փնջաբեր մեր հայրենի ծաղկավետ հանդերից: 

Ամենից առաջ Աղայանի մեջ դյութում էր մարդը, հոգեկան ձուլվածքը, որ հազվագյուտ ներդաշնակություն էր կազմում նրա արտաքինի հետ: Ժողովուրդը, այն էլ գյուղական ժողովուրդը — ահա ինչ մեծ գաղափար էր կրում Աղայանը իր հսկայական ուսերի վրա: 

Հայ գյուղը իր ծոցի մեջ տաշել, հղկել էր մի գրանիտյա կոթող: Իր արատներից նա ոչինչ չէր տվել այդ կոթողին: Դրել էր նրա մեջ իր սիրտը, իր զգացմունքը, իր վիշտն ու կարիքը և ուղարկել էր նրան քաղաք: Հիսուն տարի նա ապրեց քաղաքում: Բայց նրան ծռել չկարողացավ քաղաքը: 

Նրա կեցվածքը մնաց անաղարտ, նրա գծերը չավեվեցին, թեև քաղաքային կյանքի ամենակուլ ծովը շարունակ հարվածում էր նրան իր ալիքներով, թեև ամեն ինչ կար, ար այդ մարդն էլ իր նման հարյուրների ճանապարհով գնա, այսինքն քաղքենանա, կորցնի իր ինքնատիպ դեմքը, լուծվի և ձուլվի: 

Նա միայն էր այդ դիրքում, անմատչելի` կլանող, ջնջող ազդեցություններին: Եվ անհողդողդ, չկքված, չռացած` միշտ գլուխը բարձր ու կուրծքը ուղիղ: Քայլը անշեղ, հաստատուն, գնաց նա մինչև այն կետը, ուր մահը կայծակի մի հարվածով տապալեց նրանքաղաքի փողոցում, մայթի վրա: Իբրև անեղծ կոթող էլ նա ձեռքերի վրա տարվեց իր տունը, և այժմ էլ իբրև ժողովրդական գրանիտյա ձուլվածք պառկած է դագաղում: 

Ամենից առաջ Աղայանը մեր կուլտուրական կյանքի մեջ խոշոր դեմք է հենց իբրև այսպիսի մի եզակի երևույթ, գյուղի ստեղծագործություն մինչև վերջին շունչը… 

Հզոր և մեծախորհուրդ է հայրենի հանդերի, ժողովրդի ստեղծագործական կարողությունը: Այդ վիթխարի գործոնը պարզ տեսնելու և շոշափելու համար մենք ունենք մի սքանչելի վավերագիր` Աղայանի կյանքը:

Մեր խոշոր, երախտավոր գործիչներից շատերը չեն, որ ունեն վերին աստիճանի ուսանելի կենսագրություն: Աղայանի կյանքը երջանիկ բացառություններից մեկն է: Եթե սերունդները կարոտ են իրանց նախորդների մեծագործությունները տեսնելու, նրանցից խրատ քաղելու, նրանցով ներշնչվելու և հրահանգվելու համար, մենք պարծանքով կարող ենք ասել, որ մեր նոր աճող սերունդներին տալիք մի սքանչելի օրինակ ունենք տալու այսուհետև`Աղայանի կյանքը: 

Այդ կյանքը կբացատրե մեզ, թե ինչպես է ժողովուրդը մտցնում իր հզոր ստեղծագործությունը ազգի պատմության մեջ, ինչ ճանապարհով է նա ազդում և ինչպես է նա կուլտուրական շարժիչ հանդիսանում: 

Մտերիմ բարեկամի, սիրված ընկերի զգացմունքը չէ ինձ թելադրում այս տողերը: Որքան և մեծ լինի վիշտը, որքան և դառն լինի կորուստը այդ բարեկամի, ընկերի համար, բայց այս տխուր ժամերին էլ, երբ ինձ է վիճակվում դնել մեր մեծ կորստի պատկերը հասարակության առջև, ես պիտի խոսեմ դոկումենտների լեզվով, փաստերի վերլուծումով, պիտի նկարեմ մեր հայրենի հանդերի փնջաբերին: 

Առատ փաստեր, հարուստ նյութեր է տվել ինքը Աղայանը: Մեր գործիչներից որ ոք չէ թողել այնքան ինքնակենսագրական թանկագին նյութեր, ինչպես Աղայանը: 1904 թվին նա հրապարակեց «Իմ կյանքի գլխավոր դեպքերը» ու այդտեղից իմացանք, որ նրա առաջին վեպն էլ`«Արություն և Մանվել», նույնպես ինքնակենսագրական է, որ Արությունը ինքը Աղայանն է: Այնուհետև մանավանդ այդ գրվածքները պիտի շառայեն իբրև թանկագին նյութեր մեր նոր ժամանակների պատմության համար: 

Նրանք Աղայանի ամբողջ կյանքը չեն ամփոփում իրանց մեջ: Եվ հարկավոր էլ չէ, որ նրանք այդ լինեն: Ամենգլխավորը կա նրանց մեջ, լիուլի մանրամասնություններով պատկերացած: Դա այն է, թե ինչպես կազմակերպվեց և ամրապնդվեց ձուլվածքը, ինչպես տաշվեց ու հղկվեց գրանիտյա կոթողը: 

Ամենից առաջ ես այդ մեծ պրոցեսը կներկայացնեմ` հիմնվելով հավերժացածի թողած վավերաթղթերի վրա, ապա կանցնեմ նրա գործին:

Սա Ղազարոս Աղայան (պատմական-գրական ուսումնասիրություն) գրքի ներածության հատվածն է, որտեղ Լեոն՝ Առաքել Գրիգորի Բաբախանյանը, ներկայացնում և բնութագրում է Ղազարոս Աղայանին, թե ինչպես են նրանք ծանոթացել միմյանց հետ։ Լեոն նշել էր, որ Աղայանի մեջ դյութում է մարդը։ Նաև նա նշում է, որ Աղայանը շուրջ 50 տարի ապրել է քաղաքում, բայց նույնիսկ քաղաքը նրան չկարողացավ փոխել, իսկ ինչպես գիտենք՝ քաղաք տեղափոխվելը մարդու վրա շատ մեծ ազդեցություն կարող է թողնել։ Ապագա սերնդի բախտը շատ է բերել, քանզի նրանք հնարավորություն կունենան ծանոթանալ Աղայանի կյանքին, գործերին, իսկ Լեոն շատ հպարտ էր, որ նման օրինակելի Մեծ գրող ունենք։ Կցանկանամ նաև նշել, որ ոչ ոք այդքան ինքնակենսագրական փաստեր այդքան չի թողել, ինչքան Աղայանը։ Նա նույնիսկ իր ստեղծագործություններում, վեպերում հերոսներին նմանացրել է իրեն։

Рубрика: Պատմություն

Պատմություն

Ապրիլի 4-8

Պատրաստվե՛ք ներկայացնելու՝

Թեմա 8․ Հայաստանը 7-8-րդ դարերում․

ա/ Հայաստանը 7-րդ դարում
բ/ Հայ նախարարական համակարգը Արաբական խալիֆայության գերիշխանության շրջանում /բանավոր, էջ 144-151, նաև այլ աղբյուրներ/.

Читать далее «Պատմություն»
Рубрика: Պատմություն

Պատմություն

Մարտի 28-ապրիլի 1

Պատրաստվե՛ք ներկայացնելու՝

Թեմա 7. «Հայկական պետականության նախարարական շրջանը».

ա/ Վարդանանց պատերազմը /450-451թթ./
բ/ Վահանանց պատերազմը /481-484թթ./-/բանավոր, էջ 131-138, նաև այլ աղբյուրներ/.

Читать далее «Պատմություն»
Рубрика: Պատմություն

Պատմություն

Մարտի 14-18

Պատրաստվե՛ք ներկայացնելու՝

Թեմա 6.  «Արշակունյաց թագավորությունը 4-րդ դարում և 5-րդ դարի սկզբին».

-Պայքար կենտրոնական իշխանության ուժեղացման համար՝

ա/ Տրդատ 3-րդ
բ/ Խոսրով 3-րդ Կոտակ
գ/ Տիրան
դ/ Արշակ 2-րդ
ե/ Պապ թագավոր /բանավոր, էջ 119-127, նաև այլ աղբյուրներ/.

Читать далее «Պատմություն»