Рубрика: Վահան Տերյան, Գրականություն, Uncategorized

ՏԽՈԻՐ ԵՐԳ

ՏԽՈԻՐ ԵՐԳ

Ցուրտ անձրևն է միգում
Հեկեկում,
Տխրությունն է երգում
Իմ հոգում։

Ապագա, և՛ անցյալ, և՛ ներկա
Խառնվել են իրար
Խավարել են օրերն արևկա.
Եվ խելառ։

Վիճակիս լծի տակ
Օրերում
Ես շրջում եմ մենակ
Ու լռում։

Չեմ հիշում, մոռացել եմ արդեն
Այն խոսքերը բոլոր
Հիմա կույր, հիմա համր եմ քո դեմ
Ու մոլոր…

Ցուրտ անձրևն է միգում
Հեկեկում,
Տխրությունն է երգում
Իմ հոգում..

 

Վերլուծություն

Բանաստեղծությունում շատ տխուր վիճակ է, նրա հոգին շատ տխուր և մենակ է: Նա այլևս չունի արևոտ և ուրախ պայծառ օրեր:

  1. Ինչու է ժողովածուի անունը «Գիշեր և հուշեր»

Ժողովածուի անունը կոչվում է <<Գիշեր և հուշեր>>, որովհետև բանաստեղծությունում գիշեր է, նա գիշերը հիշում է իր հետ կատարված ամեն ինչ և որոշում է գրել բանաստեղծություններ, հիմնականում սիրո մասին:

Տխուր Երգ

Рубрика: Վահան Տերյան, Գրականություն, Uncategorized

ՎԻՀԻ ԵԶԵՐՔԻՆ

 《ՎԻՀԻ ԵԶԵՐՔԻՆ》

Ունկնդիր եղա հողմի խենթ երգին,
— Անամոք ցավի սրտմաշո՜ւկ նվագ.
Կանգնած եմ մռայլ վիհի եզերքին,
— Տրտում է հոգիս, հիվանդ ու մենակ…
Անվերջ մի ցավ է իմ սիրտը ճնշում,
— Ես մոռացել եմ արեւի ուղին.
Անուրջ օրերի լույսը չեմ հիշում,
— Ինձ ո՞վ է մատնել այս մառախուղին…
Ունկնդիր եղա հողմի խենթ երգին.
— Ես էլ եմ ուզում հեկեկալ անհագ.
Կանգնած եմ մռայլ վիհի եզերքին,
— Տրտում է հոգիս, հիվանդ ու մենակ…

Վահան Տերյանի <<Մթնշաղի անուրջներ>> շարքի վերնագիրը այդպես է կոչվում, որովհետև բոլոր բանաստեղծություններում կա տխրություն, մենակություն, նրա բոլոր բանաստեղծությունները օրվա իրիկուն և գիշերվա ժամանակում է կատարվում:

1. Քնարական հերոսի տրամադրությունը տխուր է, որովհետև նա իրեն միայնակ է զգում, նրա հոգին հիվանդ է, որովհետև միայնակ է:

2. Ես կնկարեի այս բանաստեղծությունը մուգ կապույտ գույնով, հետո կնկարեի գորշ ամպեր, կնկարեի նրա սև հոգին, թե ինչքան տխուր է նա:

3. Իմ մեջ միայն տխուր զգացողություն է առաջանում, որովհետև Տերյանը միշտ տխրության մասին բանաստեղծություններ է գրել: Նա իրեն միշտ միայնակ է զգացել, բայց ոչ ոքի չի ասել դրա մասին: Նրա բոլոր բանաստեղծությունները թախծոտ են եղել:

 

Վիհի Եզերքին

Рубрика: Մայրենի, Վահան Տերյան, Uncategorized

Վահան Տերյան

Ես իմացա, որ Վահան Տերյանը ծնվել է  Գանձա գյուղում, որը գտնվում էր Վրաստանում:  Տերյանը  քիչ է ապրել, բայց հասցրել է մեզ ժառանգել իր բանաստեղծությունները: Տերյանի ձեռագիրը իր  ողջ ստեղծագործությունների նման  նուրբ ու մաքուր է:  Տերյանը վախճանվել է 1920 թվականի հունվարի 7-ին ընդամենը 35 տարեկան հասակում։

Рубрика: Մայրենի, Վահան Տերյան, Uncategorized

ամենաերազկոտ բանաստեղծությունները

ՄԹՆՇԱՂ

Ես սիրում եմ մթնշաղը նրբակերտ,
Երբ ամեն ինչ երազում է հոգու հետ,
Երբ ամեն ինչ, խորհրդավոր ու խոհուն,
Ցրնորում է կապույտ մութի աշխարհում…
Չըկա ոչ մի սահման դնող պայծառ շող,
Աղմուկի բեռ, մարդկային դեմք սիրտ մաշող.—
Հիվանդ սիրտըդ չի՛ տրտնջում, չի՛ ցավում,
Որպես երազ մոռացումի անձավում.
Եվ թվում է, որ անեզր է ամեն ինչ —
Ու ողջ կյա՛նքդ — մի անսահման քաղցր նինջ…

Այստեղ իմ կարծիքով երազկոտ իմաստ կա:

Рубрика: Մայրենի, Վահան Տերյան, Uncategorized

ամենաթեթև բանաստեղծությունները

Ես չեմ կարող ասել թե ինչու է թեթև:

Խաղաղ գիշերով դու կըզաս ինձ մոտ,
Քնքուշ ձեռներըդ ես կրհամբուրեմ ,
Կըցրեմ կյանքի հուշերը ցավոտ
Ու հեքիաթային լույսեր կվառեմ…

Երկար մազերդ կարձակես ազատ,
Հիվանդ գլուխըդ կըդնես կրծքիս
Կըլինես քնքո՜ւշ, մոտի՜կ, հարազատ,—
Անուշ խոսքերով կըդյութես հոգիս…

Պայծառ աշխարհում կըլինենք մենակ,
Ցավ կյանքի մեռնող լույսերից խաբված,
Կերազենք անհուշ, անվերջ ու անհագ,—
Հեքիաթ աշխարհում առհավետ կապված…

Սա թեթև բանաստեղծություն էր: Ես երբ կարդացի մի փոքր թեթևացա, հանգստացա:

 

 

Դու քնած ես քո տաքուկ անկողնում
Եվ արև բախտի երազ ես տեսնում
Դուրսը բքաբեր քամին է տոնում,
Դուռ ու լուսամուտ ձյունով է լցնում…

Դու քնած ես քո տաքուկ սենյակում,
Ւսկ ես ցուրտ ձմռան բուք ու հողմի մեջ
Խենթ հեկեկանքով դռներն եմ թակում,
Քո փակ դռները անվերջ ու անվերջ։

Դու ինձ չես տեսնում լուսե երազում,
Դու ինձ չես լսում ձմռան փոթորկում,
Ես մութ գիշերում քե՛զ եմ երազում,
Բուք ու հողմերում ես քե՛ղ եմ երգում…

Սա նույնպես թեթև բանաստեղծություն է: Այստեղ նա նկարագրում է ձմեռը: Ասում է թե ինչպես է ձյունը իջնում գետնն և նա այդ ժամանակ ինչեր անում:

Рубрика: Համո Սահյան, Հովհաննես Թումանյան, Վահան Տերյան, Ավետիք Իսահակյան, Եղիշե Սողոմոնյան (Չարենց), Uncategorized

Մայրենի 20.10.2017

Լրացուցիչ առաջադրանք

Երեք բանաստեղծություններից մեկը սովորել անգիր:

Կազմել բանաստեղծությունների աշնանային ժողովածու (տարբեր հեղինակներից (Ղազարոս Աղայան, Հովհաննես Թումանյան, Ավետիք Իսահակյան, Համո Սահյան, Վահագն Դավթյան, Եղիշե Չարենց, Հովհաննես Շիրազ) ձեզ դուր եկած աշնանային բանաստեղծությունները հավաքել բլոգում՝ յուրաքանչյուրի մասին խոսելով երկու-երեք նախադասությամբ):

 

Հովհաննես Թումանյան

ԱՇՈՒՆ

Դեղնած դաշտերին
Իջել է աշուն,
Անտառը կրկին
Ներկել է նախշուն։

Պաղ-պաղ մեգի հետ
Փչում է քամին,
Քշում է տանում
Տերևը դեղին։
Տըխուր հանդերից

Մարդ ու անասուն
Քաշվում են կամաց
Իրենց տունն ու բուն։

 

Հովհաննես Թումանյանը պատպւմ է թե ինչպես է իջել  աշունը սարերի ուսին և ինչպես է աշունը անտառը կրկին նախշուն է ներկել: Բանաստեղծը պատմում է թե ինչպես մեգի հետ փչում  քամին և դեղին տերևը քշում տանում:

 

 

Ավետիք Իսահակյան

Աշուն, է քամի

Աշո’ւն է, քամի…
Տերևներն մի-մի,
Արցունքի նման
Դողացին, ընկան…
Փչում է, ասես,
Ունայնության պես,
Քամին ամեհի
Ճամփում ամայի:
Սմքել է հոգիս
Մռայլ գիշերիս, –
Չգիտեմ մահից,
Թե՞ կյանքի ահից…
Եվ դեղին փոշին
Ելնում է իմ հին
Ապրած օրերից,
Եվ ծածկում է ինձ…

Բանաստեղծությունը մի քիչ տխրություն  է ցույց տալիս:  Նա ցույց  է տալիս  Տերևները մի մի հատիկ արցունքների նման դանդաղ ընկնում:

 

Համո Սահյան

Ուշ աշնան երգը

Չվող թռչուններն անցան գնացին

Պարան առ պարան,

Շարան առ շարան անցան գնացին:

Ականջների մեջ

Վերջին որոտի կանչերը տարան

Ու վերջին կանաչ-կարմիրը տարան

Իրենց թևերին:

Աչքերում իրենց թափուր մնացած

Բույն-օջախների պատկերը տխուր

Եվ կտուցներին` իրենց թափառիկ,

Անգուշակելի ծիվ-ծիվը տարան:

Չվող թոչուններն անցան գնացին

Շարան առ շարան…

Մնացողները կծիկեն դառնում

Թրջվելու վախից

Եվ կամաց-կամաց բներն են քաշվում:

Ծառերը մրսած մատների վրա

Իրենց քրքրված ստվեր-կմախքի

Կողերն են հաշվում:

Մի ուշքը շաղված շնչահատ քամի,

Շուրթերի վրա

Խոնավ շրշյունը խազալ-խաշամի,

Սատանան գիտի թե ո՞ւր է տանում:

Ցուրտ է, կմեռնի մամուռն անտառում:

 

Բանաստեղծությունը հետաքրքիր էր: Բանաստեղծությունը աշնան հետ շատ քիչ կապ ուներ;

 

Վահան Տերյան

Աշնան

Նորից անձրև՜, մշո՜ւշ, ա՜մպ,
Թախի՜ծ անհուն, տխրա՜նք հեզ,
Աշո՛ւն, քեզ ի՛նչ քնքշությամբ,
Ի՞նչ խոսքերով երգեմ քեզ…

Քո մշուշը, քո ոսկի
Տերևները հողմավար,
Դյութանքը քո մեղմ խոսքի,
Արցունքները քո գոհար…

Հարազատ են իմ հոգուն,
Վհատությանն իմ խոնարհ,
Ե՛վ թփերը դողդոջուն,
Ե՛վ խոտերը գետնահար…

Եվ քո երգը թախծալի
Իմ սրտի երգն է կարծես,
Աշո՛ւն, քաղցր ու բաղձալի,
Ի՞նչ խոսքերով երգեմ քեզ…

Վահան Տերյանը միշտ աշունը նկարագրում է տխուր տեսարաններով: Բայց նա նկարագրում է շատ հանգիստ և հանդարտ գեղեցիկ բառերով: