Рубрика: Քիմիա, Uncategorized

Ուսումնասիրում ենք երևույթները

https://www.youtube.com/watch?v=YOi-I_960Bc
https://www.youtube.com/watch?v=TTGoLc9dY0A

Реклама
Рубрика: Քիմիա, Uncategorized

Գործնական աշխատանք

  1. Ֆիզիկական երևույթներ Քիմիական ռեակցիաներ
    Սառույցի հալվելը նստվածքի առաջացում
    Ջրի եռալը հոտի փոփոխություն
    Մոմի հալվելը համի փոփոխություն
    Կուժի կոտրվելը գինին քացախի վերածվելը
    Գոլորշիանալը սպիրտի ցնդելը
    Այրումը, փտելը, նեխելը
    Երկաթի ժանգոտելը
Рубрика: Քիմիա, Uncategorized

Ֆիզիկական և քիմիական երևույթներ

Ֆիզիկական և քիմիական երևույթներ

Քննարկվող հարցեր

  1. Ինչ է երևույթը

Մեզ շրջապատող աշխարհում կատարվող յուրաքանչյուր փոփոխություն անվանվում է երևույթ:

  1. Որ երևույթն է կոչվում ֆիզիկական,բերել հինգական օրինակներ

Այն երևույթները, որոնց ընթացքում փոխում են առարկայի ձևը կամ չափսը, նյութի ագրեգատային վիճակը կամ խտությունը, բայց նյութի բաղադրության և կառուցվածքի փոփոխություններ տեղի չեն ունենում, այսինքն՝ նոր նյութեր չեն առաջանում, անվանում են ֆիզիկական: Օրինակ սառույցի հալվելը, փայտի կոտրվելը, ջրի գոլորշիանալը, մետաղի ծռվելը և քարի ընկնելը:

  1. Որ երևույթն է կոչվում քիմիական,բերել հինգական օրինակներ

Երևույթները,որոնց ընթացքում փոխվում է նյութի բաղադրությունը, նյութերը մեկը մյուսի հետ փոխարկվում, այսինքն՝ նոր նյութեր են առաջանում, անվանում են քիմիական երևույթներ կամ քիմիական ռեակցիաներ: 

  1. Որոնքն են քիմիական ռեակցիաների հատկանիշները:                                Ցանակացած փոփոխություն բնությանմեջ կոչվում է երևույթ: Երևույթները լինում ենֆիզիկական և քիմիական: Ֆիզիկական երևույթների ժամանակ նոր նյութեր չեն առաջանում, այլ փոխվում են նյութի ագրեգատային վիճակը, ձևը և չափսերը:

Յուրաքանչյուր ռեակցիայի ընթացքում այս կամ այն տեսակի նյութերից առաջանում են այլ տեսակի նյութեր՝ արդեն իրենց բնորոշ հատկություններով օժտված: Դրանում կարելի է համոզվել մի շարք արտաքին հատկանիշներով: Քիմիական ռեակցիաների ընթանալու հիմնական հատկանիշներն են՝ ջորմության կլանվելը կամ անջատվելը,, հոտի հայտնվելը գույնի փոփոխվելը, նստվածքի առաջանալը և գազի անջատվելը:

 Ֆիզիզկական երևույթներ` ապակու, կավի, բաժակի կոտրվելը…

Քիմիական երևույթներ` որոնց ժամանակառաջանում են նոր նյութեր` ռեակցաներ:

 Քիմիական առեակցիաների հատկանիշները` գույնի,հոտի համի փոփոխությ, էներգիայի անջատումկամ կլանում, ստվածքի առաջացում և գազի անջատում 

 Գործնական աշխատանք`ֆիզիկական և քիմիական երևույթների ուսումնասիրում

  1. Ֆիզիկական երևույթներ Քիմիական ռեակցիաներ
    սառույցի հալվելը
    փայտի կոտրվելը
    ջրի գոլորշիանալը
    մետաղի ծռվելը
    քարի ընկնելը

                                    Հարցեր և վարժություններ 

1 Սահմանե՛ք ֆիզիկական երևույթ հասկացությունը: Առաջարկե՛ք առնվազն երկու օրինակ: 

 


2. Հետևյալ երևույթներից որո՞նք են ֆիզիկական (ընտրությունը հիմնավորե՛ք).

ա) սառույցի հալվելը

գ) ջրի գոլորշիանալը

բ) պղնձի սևանալը տաքացնելիս

դ) բաժակի կոտրվելը

 


 3. Սահմանե՛ք քիմիական երևույթ հասկացությունը: Առաջարկե՛ք առնվազն երկու օրինակ: 

 

  1. Հետևյալ երևույթներից որո՞նք են քիմիական (ընտրությունը հիմնավորե՛ք).  

 ա) ջրի եռալը

 բ) արծաթե զարդի սևանալը

 գ) երկաթի ժանգոտվելը 

դ) կաթի թթվելը

  1. Թվարկե՛ք քիմիական ռեակցիաների հատկանիշները: Բերե՛ք օրինակներ:

 

  1. Ի՞նչ պայմաններ են անհրաժեշտ քիմիական ռեակցիաների ընթանալու համար: Թվարկե՛ք ձեզ հայտնի օրինակները:

 

Տնային առաջադրանքներ

  1. Թարմ պատրաստված մուգ թեյի բաժակի մեջ լիմոնի կտոր դրե՛ք և խառնե՛ք: Ի՞նչ է նկատվում: Երևույթը քիմիակա՞ն է, թե՞ ֆիզիկական: 

2. Բաժակի մեջ կիսով չափ ջո՛ւր լցրեք, ջրում լուծե՛ք կես թեյի գդալ խմելու սոդա և ավելացրե՛ք լիմոն: Ի՞նչ է նկատվում: Երևույթը քիմիակա՞ն է, թե՞ ֆիզիկական: 

Տնային`սովորել`էջ 40-43,վարժ էջ 44,45-46

45.

1.

Պատ. գրանիտը:

2.

Պատ. բուսական յուղը

3.

Պատ. արձանը

4.

Պատ. ագրեգատային վիճակի

5.

Պատ. խտությունը

6.

Պատ. թորած ջուրը:

46.

7.

Պատ. մոլորակ

8.

Պատ. պարարտանյութերի արտադրություն

9.

Պատ. սպիրտայրոցի բոցը հանգցրել է փչելով

10.

Պատ. դեկանտացում

 

Рубрика: Քիմիա, Uncategorized

Երևույթներ

Ցանկացած փոփոխություն բնության մեջ կոչվում է երևույթ: Երևույթները լինում են 2 տեսակի՝ ֆիզիկական և քիմիական: Ֆիզիկական են կոչվում այն երևույթները, որոնց ժամանակ նոր նյութեր չեն առաջանում, բայց փոխվում են նյութի ագրեգատային վիճակը, ձև, չափսերը: Քիմիական է կոչվում այն երևույթները, որոնց ժամանակ առաջանում է նոր նյութ: Այլ կերպ քիմիական երևույթները կոչվում են քիմիական ռեակցիաներ: Քիմիական ռեակցիաների հատկանիշներն են՝ գույնի, հոտի, համի փոփոխություն, գազի անջատում, նստվածքի առաջացում, էներգիայի անջատում կամ կլանում: Այրումը դա քիմիական ռեակցիա է թթվածնի հետ, որը ուղեկցվում է լույսի և ջերմության անջատումով:

Рубрика: Քիմիա, Uncategorized

Քիմիական նյութերի  ճանաչումը ըստ ֆիզիկական.քիմիական և ֆիզիոլոգիական հատկությունների

Քիմիական նյութերի  ճանաչումը ըստ ֆիզիկական.քիմիական և ֆիզիոլոգիական հատկությունների
Այն հատկանիշները,որոնցով նյութերը նմանվում կամ տարբերվում են իրարից կոճվում են հատկություններ:Հատկությունները բաժանվում են`ֆիզիկական,քիմիական և ֆիզիոլոգիական:
Ֆիզիկական հատկություններն են`նյութի ագրեգատային վիճակը,գույնը,հոտը,համը,լուծելիությունը ջրում,պլաստիկությունը,խտությունը,ջերմա- և էլեկտրահաղորդականությունը և այլն:
Քիմիականը`թե տվյալ նյութը ինչպիսի այլ նյութերի հետ է փոխազդում առաջացնելով նոր նյութեր:
Ֆիզիոլոգիականը`նյութի աղդեցությունը կենդանի օրգանիզմների վրա:

Քիմիական նյութերի դիտում, նկարագրում, չափում, քիմիական փորձ:

Ներկայումս ավելի քան 25 միլիոն նյութ է հայտնի: Ինչպե՞ս դրանք տարբերակել,

ինչպե՞ս ուսումնասիրել: Այդ հարցում մեզ կօգնեն մեր տեսողությունը, գիտակցությունը,

լսողությունը, համի, հոտի զգացողությունները և ֆիզիկական գործիքները:

Փորձասեղանին դրված են միատեսակ չորս բաժակ` ապակե, ալյումինե, պղնձե և

կապարե: Պղինձը տարբերվում է մյուսներից իր կարմրավուն գույնով, ապակին

թափանցիկ է, իսկ ալյումինը և կապարը նման են. երկուսն էլ մոխրագույն են: Եթե

բաժակները մեր ձեռքը վերցնենք, կզգանք, որ կապարն անհամեմատ ծանր է ալյումինից:

Ինչպե՞ս տարբերեցինք ապակի, պղինձ, ալյումին և կապար նյութերը: Մենք

առանձնացրինք գլխավոր հատկանիշները` գույնը, թափանցիկությունը, խտությունը:

Հատկանիշները, որոնցով նյութերը տարբերվում են մեկը մյուսից կամ նմանվում են

իրար, անվանվում են հատկություններ:

Հատկություններն ուսումնասիրվում են՝ որոշակի պայմաններում նյութերը

նկարագրելու, տարբերակելու և օգտագործելու համար:

Նկարագրել նյութը՝ նշանակում է թվարկել նրա հատկությունները: Տարբերում են

նյութերի ֆիզիկական, քիմիական հատկությունները և ֆիզիոլոգիական ազդեցությունը կենդանի օրգանիզմի վրա:

Դուք բնագիտությունից և ֆիզիկայից արդեն գիտեք, որ յուրաքանչյուր նյութ ունի

որոշակի ֆիզիկական հատկություններ, որոնցով այն տարբերվում է մյուսներից:

Նյութերի ֆիզիկական հատկություններն են՝ ագրեգատային վիճակը (գազ, հեղուկ,

պինդ), գույնը, հոտը, համը, խտությունը, ջերմահաղորդականությունը, էլեկտ-

րահաղորդականությունը, հալման և եռման ջերմաստիճանները, լուծելիությունը ջրում և այլ լուծիչներում:

Ագրեգատային վիճակը (գազ, հեղուկ, պինդ), գույնը, հոտը, համը կարելի է որոշել և

նկարագրել զգայարանների օգնությամբ:

Նյութերի լուծելիությունը հեշտ կարելի է որոշել փորձով: Այդպիսի փորձ դուք

կատարում եք տանը ամեն օր: Մենք լավ գիտենք, որ շաքարը և աղը հեշտությամբ լուծվում են ջրում:

Բնության մասին գիտելիքը մարդը ստանում է շատ կարևոր եղանակով`

դիտարկումով:

Դիտարկումը ուշադրության կենտրոնացումն է ճանաչվող օբյեկտի վրա` այն

ուսումնասիրելու նպատակով:

Դիտարկումը շրջակա աշխարհի առարկաների մասին պատկերացումների

նպատակաուղղված ընկալման գործընթաց է: Դիտարկումով մարդը տեղեկատվություն է

կուտակում շրջակա աշխարհի վերաբերյալ, համակարգում դրանք և փնտրում

օրինաչափություններ: Հաջորդ կարևոր քայլը այն պատճառների փնտրտուքն է, որոնցով

բացատրվում են գտնված օրինաչափությունները: Որպեսզի դիտարկումը արդյունավետ լինի, անհրաժեշտ է պահպանել հետևյալ պայմանները.

  1. հստակ որոշել ուշադրության առարկան` կոնկրետ նյութը, նրա հատկությունները կամ մի նյութի փոխարկումը մյուսի, այդ փոխարկման իրականացման պայմանները:
  2. Դիտարկողը պետք է իմանա՝ ինչու է անցկացնում դիտարկումը, հստակ ձևակերպի դիտարկման նպատակը:
  3. Որպեսզի դրված նպատակը հասանելի լինի, կարելի է կազմել դիտարկման պլան: Եթե դիտարկումից արդյունք է ստացվել, ապա այն բացատրելու համար կարելի է վարկած առաջ քաշել:

Գիտական դիտարկումը տարբերվում է կենցաղային դիտարկումից: Որպես կանոն,

գիտական դիտարկումը կատարվում է խիստ հսկվող պայմաններում: Առավել հաճախ այդպիսի դիտարկում կատարվում է հատուկ տարածքում`փորձասենյակում .ց

Ընդունված է փորձը ձևակերպել հատուկ մատյանում, որն անվանվում է լաբո-

րատոր: Այդ նպատակի համար կարելի է վերցնել սովորական տետր, սակայն գրան- ցումը նրանում կլինի մի փոքր անսովոր: Նշվում են փորձի կատարման ժամանակը, անվանումը, փորձի ընթացքը, որը հարմար է գրանցել աղյուսակի ձևով.

Ի՞նչ եմ արել           Ի՞նչ եմ դիտարկել             Եզրակացություն

Լրացուցիչ հարցեր և վարժություններ

Երկաթին  բնութագրական  չէ  հետևյալ  ֆիզիկական  հատկությունները

1.էլեկտրահաղորդականությունը

2.մետաղական  փայլը

3.սովորական  պայմաններում  հեղուկ  վիժակը

4.ջերմահաղորդականությունը

 

 

      2.Հաստատեք համապատասխանություն հետևյալ նյութերի ու դրանց բնորոշ հատկությունների միջև,

Ա.Խմելու սոդա                1.Պինդ է,մետաղական փայլ ունի,հոտ չունի

Բ.Երկաթ                              2.Հեղուկ է,հոտ չունի,թափանցիկ է,անգույն

Գ.Քացախ                             3.Պինդ է,ջրում լուծվում է,սպիտակ է,բյուրեղային է

Դ.Ջուր                                  4.Հեղուկ է,թափանցիկ է,հոտ ունի,Տարբեր

 նյութերի  ֆիզիկական հատկությունների  ուսումնասիրություն:
Տնային առաջադրանքներ`
Սովորել`էջ 18-25,վարժ.էջ 26

1.

Դիտարկումը ուշադրության կենտրոնացումն է ճանաչվող օբյեկտի վրա՝ այն ուսումնասիրելու նպատակով:

2.

Վարկածը իրենից ներկայացնում է ենթադրություն, որ դեռևս փորձնական կամ փաստացի ապացուցման կարիք ունի։

Եզրակացություն Դատողությունների հիման վրա կատարված հետևություն:

3.

Դիտարկումը, որը կատարվում է հսկվող պայմաններում, անվանվում է

փորձարկում՝ էքսպերիմենտ («էքսպերիմենտ» բառը լատինական ծագում ունի

(experimentum), որը հայերենում թարգմանվում է «փորձ»): Փորձը թույլ է տալիս հաստատել կամ ժխտել այն վարկածը` ենթադրությունը, որը ծնվել է դիտարկումից: Այդպես ձևավորվում է եզրակացությունը:

 

4.

Գիտնականները ուսումնասիրել են բոցի կառուցվածքը: Պարզվել է, որ բոցի միջին մասում ածխածնի տարատեսակներ են՝ ալմաստ, գրաֆիտ և այլ մասնիկներ: Դա զարմանալի է քանի որ բնության մեջ սովորաբար բոլոր տարատեսակները ձևավորվում են տարբեր պայմաններում: Եվ իհարկե լրիվ անսպասելի էր, որ մեկ վարկյանում գրեթե մեկուկես մլն ալմաստային փոքրագույն մասնիկներ են հայտնվում սովորական մոմի բոցում:

5.

Փորձանոթը պետք է պահել բոցի առավել տաք՝ վերևի մասում:

6.

Պատ. գրաֆիտ:

7.

Պատ. մանրադիտակ:

8.

Դիտարկումը ուշադրության կենտրոնացումն է ճանաչվող օբյեկտի վրա՝ այն ուսումնասիրելու նպատակով:

9.

Որ նյութի մասին է խոսքը. սովորական պայմաններում անգույն հեղուկ է, առանց հոտի և համի, եռում է 100 աստ. պնդանում է 0աստ.: Նյութի որ հատկություններն են թվարկված

Պատ. ջուր:

 

 

Рубрика: Քիմիա, Uncategorized

Քիմիա դաս 6

Գործնական աշխատանք`նյութերի ֆիզիկական հատկությունների ուսումնասիրում

Գործնական  աշխատանք `Նյութերի հատկությունների ուսումնասիրում`

Ղեկավարվելով  հետևյալ  սխեմայով  բնութագրեք  հետևյալ  նյութերի` երկաթի,արծաթի,ոսկու, ջրի,կերակրի աղի,պղնձի,կավճի,ալյումինի,պղնձարջասպի , ածխաթթու գազի , շաքարի, էթիլ սպիրտի, քացախաթթվի, ացետոնի  ֆիզիկական հատկությունները  և  ֆիզիոլոգիական  ազդեցությունը  կենդանի   օրգանիզմների  վրա: 

Աղյուսակի սյունակում գրանցե՛ք տեղեկություն նյութի հոտի մասին: Ձեռքի թեթև շարժումով նյութի մակերեսից օդն ուղղեք ձեր կողմը և որոշե՛ք հոտ ունի՞արդյոք նյութը

Նյութի անվան. Ագրեգ.

վիճակը

գույնը հոտը համը Խտու-

թյունը
գ/մլ
ρ

Լուծ.

ջրում

tհալմ.

tեռմ.

Ջերմա-

Էլեկտրա-հաղորդակց.

Պլաստ.
Երկաթ պինդ ժանգի գույն —— ——— 7,87 չի լուծվում 1539

2870

+
Նյութի անվան. Ագրեգ.

վիճակը

գույնը հոտը համը Խտու-

թյունը
գ/մլ
ρ

Լուծ.

ջրում

tհալմ.

tեռմ.

Ջերմա-

Էլեկտրա-հաղորդակց.

Պլաստ.
շաքար պինդ սպիտակ —— + 1,59 լավ 185

քայքայվում է

——— ———
էթիլ սպիրտ հեղուկ թափանցիկ բնորոշ սուր հոտ այրող համով հեղուկ 0,79 միախառնվում է ցանկացած հարաբերությամբ -114

78

——— ———
պղնձաջասպ պինդ կապույտ —— ——- 2,28 լավ քայքայվում է ——— ——
Ացետոն հեղուկ անգույն + + 0,79 միախառնվում է ցանկացած հարաբերությամբ -95

56

Կավ պինդ շականակագույն —- —— 2,71 ——— քայքավում է քայքայվում է ——- ———
Ածխաթթու գազ գազ անգույն  —— թույլ թթվահամ 0,00198 քիչ -78,5 ———- ———
Քացխաթթու հեղուկ 1,05 միախառնվում է ցանկացած հարաբերությամբ 17

118

——— ———-
Рубрика: Քիմիա, Uncategorized

Նյութերի հատկությունները

Այն հատկանիշները որոնք բնութագրում են նյութը կոչվում է հատկություններ: Հատկությունները բաժանվում են երեք խմբի՝ ֆիզիկական, քիմիական և ֆիզիոլոգիական: Ֆիզիկական հատկություններն են՝ գույնը, հոտը, համը, ագրեգատային                                  (պինդ, հեղուկ ,գազ) վիճակը, լուծելիությունը ջրում, խտությունը, t հալ. t եռ. ջերմաստիճանը, պլաստիկությունը, ջերմա և էլեկտրա ջերմահաղորդականությունը: Քիմիական հատություներն են՝ դա նյութի փոխազդեծությունն է  այն նյութերի հետ: Ֆիզիոլոգիական հատկություններն են՝ այն նյութի ազդեծությունը կենդանի օրգանիզմների վրա և կիրառումը նրա:

Գործնական աշխատանք

Նյութի անվան. Ագրեգ.

վիճակը

գույնը հոտը համը Խտու-

թյունը
գ/մլ
ρ

Լուծ.

ջրում

tհալմ.

tեռմ.

Ջերմա-

Էլեկտրա-հաղորդակց.

Պլաստ.
Ջուր H2O հեղուկ անգույն ——— ———- 1,00 —— 0,100 ——— ——-
Պղինձ CU պինդ կարմիր ——- ——— 8,96 ——- 1083 + +
Ալյումին Al պինդ արծաթագույն ——— ——— 2,70 ——- 660 2500 + +
Կերակրի աղ NaCl պինդ սպիտակ ——— + 2,17 լավ 801 1465 ——- ——-
Սոդա NaHCo3 պինդ սպիտակ ——— + 2,16 լավ քայքայվում է քայքայվում է ——- ———-
Ոսկի Au պինդ ոսկեգույն ——— —— 19,3 չի լուծվում 1063 2880 + +
Արծաթ AgL պինդ արծաթագույն ——— ———- 10,5 չի լուծվում 2167 961 + +