Рубрика: Քիմիա, Ֆիզիկա դասարանական և տնային առաջադրանքներ 8-րդ դասարան, Uncategorized

Նախագիծ՝Մուտք ավագ դպրոց

Ֆիզիկա և քիմիա առարկաները բարդ առարկաներ են, և դրանք միայն ցանկացողը կարող է լավ սովորել։ Իմ համար քիմիան և ֆիզիկան առաջ բարդ առարկաներ էին, իսկ հիմա արդեն կարողանում եմ նորմալ անել տնայիններս։ Ֆիզիկան մեր կյանքում միգուցե պետք կգա, որովհետև մենք մեր առօրյայում անում ենք մի շարք ֆիզիկական գործողություններ։ Քիմիան ըստ իս միայն բժիշկ մարդկանց պետք կգա, որովհետև քիմիան ավելի շատ տարրերի և փորձերի հետ կապ ունի, չնայած, որ ես այս երկու առարկաներն էլ շատ եմ սիրում։

Рубрика: Քիմիա, Uncategorized

Ջրածինը տիեզերքում

1_MbKRXab8ZXyozPZBMnh4mQ

Քիմիական նշանը – H

Քիմիական բանաձեևը- H2

Կարգաթիվը- 1

Հարաբերական մոկելեկուլային զանգված՝ Mr(H)= 1

Հարաբերական ատոմային զանգված՝ Ar(H)= 1

Դիրքը պարբերական համակարգում- պարբերություն 1, խումբ1, ենթախումբ1, գլխավոր ենթ.

Հաշվել մեկ ատոմի զանգվածը- 1•1,66•10-27=1,66•10- 27

Ֆիզիկական հատկությունները

Ջրածինը սովորական պայմաններում անգույն, անհամ, անհոտ գազ է։ 14,5 անգամ թեթև է օդից (ամենաթեթև գազն է)։Ջրում քիչ է լուծվում՝ 1 լ ջրում 20°С-ում լուծվում է 18 մլ ջրածին։-252,8°С-ում 1 մթնոլորտային ճնշման տակ ջրածինը դառնում է շարժուն հեղուկ, որը ևս անգույն է։

Քիմիական արտահայտությունները

Ջրածնի ատոմը խիստ ռեակցիաունակ է և շատ արագ առաջացնում է H2 մոլեկուլը։ Ատոմական ջրածնով աշխատող այրիչը ստեղծում է 4000 °С բարձր ջերմաստիճան, որը պայմանավորված է H2-ի կապի մեծ էներգիայով H+H→H2 ΔH=-436 կՋ է։ Բացի հիդրիդներից, որտեղ ջրածնի օքսիդացման աստիճանը -1 է, մնացած միացություններում ունի +1 օքսիդացման աստիճան։

Կիրառությունը

Ջրածինը կիրառվում է դիրիժաբլների լցման համար, որպես թեթև գազ, վեր բարձրացնող ուժ, ավտոգեն զոդման ժամանակ բոցի ջերմաստիճանը հասնում է 2000 °C–ի։ Քիմիական արդյունաբերությունում որպես վերականգնիչ հատկապես Ni, Pt, Pd-ի առկայությամբ, 1 ծավալ Pd-ի մեջ լուծվում Է 850 ծավալ ջրածին։ Օգտագործվում է քարածուխից արհեստական բենզինի ստացման համար, ամոնիակի, սպիրտների, հալոգենաջրածինների սինթեզում։

Ստացում

  • Ջրածնից փոքր իոնացման պոտենցիալներով մետաղների և թթուների փոխազդեցությունից (բացի HNO3 և խիտ H2SO4-ից).
  • Ալկալիական և հողալկալիական մետաղների ու ջրի փոխազդեցությունից.
  • Որոշ մետաղների կամ ոչ մետաղների և ալկալու ջրային լուծույթի փոխազդեցությունից.
  • Մետաղների հիդրիդների և ջրի կամ թթուների փոխազդեցությունից.
  • Ալկալիների, թթուների և որոշ աղերի ջրային լուծույթների էլեկտրոլիզով.
  • Շիկացած ածխի և ջրային գոլորշու փոխազդեցությունից (1000°С).
  • Երկաթագոլորշային եղանակով՝ շիկացած երկաթի և ջրային գոլորշու փոխազդեցությունից.
Рубрика: Քիմիա, Uncategorized

Թթվածին:  Օքսիդներ:  Այրում: Օդի բաղադրությունը:

Թթվածին:  Օքսիդներ:  Այրում:  Օդի  բաղադրությունը:

  1. 16O   և  18O  երկու  իզոտոպների  միջուկներում  պրոտոնների  ընդհանուր  գումարն  է.

                               1 18                                             3. 17

  1. 16                                            4. 19

 

  1. Ո՞ր   նյութում  է թթվածնի  զանգվածային  բաժինն  ամենամեծը.
  2. ջրում                                                 3.  ավազում(SiO2)
  3. կավիճում(CaCO3)                           4.  ածխաթթու  գազում(CO2):

 

3.ա/Որ շարքում եններառված միայն հիմնային օքսիդները

  1. CaO,CO,CO2                                      3.N2O5,P2O5,BaO

2.CuO,Fe2O3,MgO                                        4.Mn2O7,NO,ZnO

բ/Գրեք ընտրված օքսիդների  և ֆոսֆորական թթվի միջև ռեակցիաների հավասարումները:

  1. ա)  Ո՞ր   եղանակով  կարելի  է   լաբորատորիայում  թթվածին  ստանալ.
    1.  մեթանի  և  ջրային  գոլորշիների  փոխազդեցությամբ
  2. նատրումի  և  ջրի  փոխազդեցությամբ
    1. կալիումի  պերմանգանատի  քայքայելով
  3. հեղուկացված  օդը  թորելով:

բ)  Գրել   քիմիական  ռեակցիայի  հավասարումը 2KMnO4  =  K2MnO4  + MnO+ O2:        

  1. Ինչի՞ է  հավասար  օքսիդներում  թթվածնի  օքսիդացման  աստիճանը.
  2. +2                                   3.  -1
  3. +1                                    4.: -2    
  4. Որքա՞ն  է  մեկ  ատոմ  թթվածնի  իրական  զանգվածը(գ).

 1.32                                     3.  2,656∙10-23 

  1. 16                                4.53,44∙10-27 :

 

  1. Ո՞ր  պրոցեսին  բնության  մեջ  թթվածինը  չի  մասնակցում  .

1.տեղումների առաջացում                                       3. նեխում

  1. ժանգոտում                                         4. այրում

 

  1. Նշված  ռեակցիաներից   ընտրել  վերօքս  ռեակցիան  և  նշել  օքսիդիչն  ու  վերականգնիչը.

1.FeSO4+2KOH=Fe(OH)2+K2SO4

2.HCl+NaOH=NaCl+H2O

  1. CaCl2+H2SO4=CaSO4+2HCl)

4.4Al+3O2=2Al2O3

  1. ա) Նյութերից  ո՞ր  զույգի  հետ  թթվածինը  չի  փոխազդում.

1.Na  և  S                                  3.H2  և  P

2.MgO  և H2O                          4.CH4  և  Fe

բ)Գրել  հնարավոր  քիմիական  ռեակցիաների  հավասարումները:  Na2O, O2S

  1. ա) Ինչպե՞ս է  կոչվում  այն  ռեակցիան, որի  ժամանակ   մեկ  բարդ  նյութից  առաջանում  է  մի  քանի  նյութեր.
  2. միացման
  3. փոխանակման

 3.քայքայման

  1. տեղակալման

բ) Գրել համապատասխան  քիմիական  ռեակցիայի  հավասարումը…….:

  1. Բնութագրիր թթվածին տարրը` նրա  տարածվածությունը  բնության  մեջ ……. ա)կարգաթիվը 8,  բ)ատոմի  բաղադրություն 8 պրոտոն, 8 նեյտրոն, 8 էլեկտրոն,    գ)էլեկտրոնային  թաղանթի  կառուցվածքը 2)6) դ)ո՞ր  պարբերության տարր  է 2,ե)ո՞ր  խմբի  և ենթախմբի տարր  է 6րդ խումբ, գլխավոր ենթախումբ զ)ինչպիսի՞ տարր է` մետաղ  է, թե՞ ոչմետաղ ոչ մետաղ,   է) ալոտրոպ տարաձևությունները,իզոտոպները,օքսիդացման աստիճանները
    3 Իզոտոպ՝ O16, O17, O18
    Օքսիդացման աստիճան` -2, -1, 0

12.Քիմիական  տարրի  կարգաթիվը  8  է: Ո՞րն  է  5  մոլեկուլ  այդ  տարրի  ատոմներից  կազմված  նյութը.

  1. 5O2                                       3.  5O:

         2    O5                                       4.  5P :

13.ա)Ո՞ր  նյութի  հետ  թթվածինը  կարող  է փոխազդել.     1)Au, 2)Fe,  3)P , 4)S , 5) Cl2,  6)Ne

  1. 1, 2                                             3. 2, 3, 4:
  2. 4, 5, 6                                         4.  1, 2, 3, 4, 5

բ)Գրել  համապատասխան  ռեակցիաների  հավասարումները: Al2O3, Fe3O4, P2O5, SO2, Cl2O7                 

14.Ո՞ր  եղանակով  կարելի  է  լաբորատորիայում  թթվածին  ստանալ. 1) ջրի  էլեկրտոլիզից, 2) բերթոլեի  աղի  քայքայումից,  3)կալցիումի

կարբոնատի  քայքայումից,  4) կալիումի  պերմանգանատի  քայքայումից,  5) ալյումինի  և  ալկալու  փոխազդեցությունից:  Ճիշտ  պատասխանը

բերված է  թվերի  շարքի  տեսքով.

  1. 2,4,5                2.  1,5          3.  1, 2, 4                   4.  1,3,4:

բ)Գրել  համապատասխան  ռեակցիաների  հավասարումները

  1.  ա)Գրելայն  ռեակցիաների  հավասարումները, որոնց  օգնությամբ  կարելի  է իրականացնել  հետևյալ  փոխարկումները    նշելով  ռեակցիաների  տեսակները.

KMnO4 —>O2  —> P2O5  —>  H3PO4  —>  Ca3(PO)4

բ)Երկրորդ  վերօքս  ռեակցիայի  համար  կազմել   էլեկտրոնային  հաշվեկշռի  հավասա րումը, հավասարեցնել,   նշել  վերականգնիչը  և                          օքսիդիչը:

գ)Պատասխանում  նշված  է  օքսիդիչի  և  վերականգնիչի  գործակիցների  գումարը.

  1. 4                                             3.  9
  2. 5                                              4.11:                                                                                                           )
  3. Ինչպիսի՞ քիմիական  կապեր  են  առկա  հետևյալ  միացություներում`O2 , H2O , KFում .
  4. իոնային,բևեռային  կովալենտ, ոչ  բևեռային  կովալենտ
  5. բևեռային  կովալենտ, իոնային, ոչ  բևեռային  կովալենտ
  6. ոչ  բևեռային  կովալենտ, բևեռային  կովալենտ, իոնային
  7.  միայն  իոնական

17.Համապատասխանացնել ռեակցիաների տեսակները և օրինակները.
ա.միացման                         1.2KOH+H2SO4=K2SO4+2H2O
բ.քայքայման                      2.CaCO3=CaO+CO2
գ.փոխանակման                 3.Zn+2HCl=ZnCl2+H2
դ.տեղակալման                  4.H2+Cl2=2HCl
Ընտրել ճիշտ պատասխանների շարքը
1.ա4,բ2,գ1,դ3
2.ա1,բ4,գ3,դ2
3.ա3,բ2,գ1,դ4
4.ա4,բ2,գ3,դ4
18.Ինչ է օզոնը:
1/ թթվածնի ալոտրոպ ձևափոխություն
2/թթվածնի իզոտոպ

3/ թթվածնի իզոմեր
4/ջրածնի և թթվածնի միացություն

19.Որ շարքում է պահպանված նյութերի մետաղ-հիմնային օքսիդ-հիմք-թթու-աղ հաջորդականությունը.
1.C-Fe2O3-H2SO4-Fe(OH)2                 3.Fe-CO2-KOH_HCl-FeCl2
2. Ca-MgO-KOH-HNO3   -NaCl          4.P-Na2O-HCl-KOH-ZnCl
20.Հաստատեք   կամ հերքեք պնդումների ճշմարտացիությունը թթվածին պարզ նյութի վերաբերյալ:
ա/մասնակցում է բույսերի և կենդանիների շնչառական գործընթացին:
բ/ջրի մոլեկուլում զանգվածային բաժինը կազմում է 88,9%:
գ/մտնում է բոլոր օքսիդների բաղադրության մեջ:
դ/:օդից թեթև է

զ/ ստացվում է ջրի քայքայումից:

ե/ունի հոտ,համ

Рубрика: Քիմիա, Uncategorized

Ընտանեկան նախագիծ՝Զատիկի ծեսը և քիմիան

Ընտանեկան նախագիծ՝Զատիկի ծեսը և քիմիան
Սուրբ զատիկ – Վիկա Արևշտյան
Նպատակը՝

  1. Սովորողների մոտ զարգացնել ավանդույթների,ծեսերի  կատարման սովորույթները և ֆրանք դարձնել ուսումնական
  2. Նախագծերը առցանց ուսուցման ժամանակ դարձնել ընտանեկան
  3. Զարգացնել ինքնուրույն աշխատելու ունակությունը,մեդիակրթությունը
  4. Բացահայտել սննդային ներկերը,որոնք օգտագործվում են զատիկի ծեսի ժամանակ ձվերը ներկելու համար 

Ընթացքը մեկ շաբաթ
Սովորողներին առաջադրվող հարցեր՝

  • Բացատրել ծեսի իմաստը

Ծեսի իմաստը այն է, որ մենք վկայում ենք մեր հավատը Աստծո հանդեպ։ Հնում ձվերը ներկում էին սոխի կեղևով, որպեսզի ձվերը ներկվեին կարմիր գույնով, և դա ընդհանրապես վնասակար չէր լինի մեր օրգանիզմի համար։ Ի միջի այլոց կարմիր գույնը խորհրդանշում է Հիսուսի արյունը։

  • Ինչ գույներ է օգտագործում ձեր մայրիկը հավկիթները ներկելու համար

Մենք ձվերը ներկելու համար օգտագործում ենք սոխի կեղևը, այդպես համ ավելի օգտակար է, համ էլ մեր օրգանիզմին վնաս չի տա։ 

  • Ինչ քիմիական բաղադրություն ունեն այդ ներկերը

Գիտնականները վերլուծել են արդյունաբերության մեջ որպես սննդի ներկ օգտագործվող մի շարք միացությունների օպտիկական հատկություններն ու պարզել են, որ դրանցից երեքը կարող են օգտագործվել որպես լուսակլանիչ։ Դրանք են՝ սինթետիկ դեղին ներկը՝ E102 ինդեքսով, բնական դեղին ներկը՝ E100 ինդեքսով ու կարմրա-մանուշակագույնը՝ E163 ինդեքսով։ Բացի այդ՝ որպես կլանիչ պիտանի են նաև ոսկու կենսահամատեղելի նանոմասնիկները։

  • Ինչ վնաս կարող են պատճառել այդ ներկերը մարդու օրգանիզմին

Այդ ներկերը շատ հեշտությամբ կարող են ձուլվել ձվի մեջ, ուստի այդ ձուն արդեն կդառնա թունավորված, իսկ այդ թունավորված ձուն շատ հեշտությամբ կարող է թունավորել մեր օրգանիզմը։

  • Ինչ քիմիական բաղադրություն ունի հավկիթը,հավկիթի կեղևի բաղադրությունը

Քիմիական բաղադրությունը կախված է թռչնի տեսակից, տարիքից, սնվածության աստիճանից, կերակրումից, ձվարկման ժամկետից և այլ գործոններից։

  • Հավկիթի մեջ մտնող նյութերի օգուտն և վնասը:

Հավկիթի օգտակար հատկությունները

  • ·        Հավկիթները պարունակում են սննդարար նյութեր ու վիտամիններ, ինչի շնորհիվ հաճախ նշանակվում են կանխարգելիչ ու թերապևտիկ նպատակներով:
  • ·        Հավկիթը հարուստ է A, D, E, ինչպես նաև B խմբի վիտամիններով և տարբեր հանքանյութերով:

 

  • ·        Թարմ հավկիթի սպիտակուցն օգտագործվում է տարբեր բորբոքային հիվանդությունների դեպքում (օրինակ՝ սուր ացիդոզի՝ օրգանիզմում թթվահիմնային բալանսի բարձրացման դեպքում):

 

  • ·        Հում ձվի սպիտակուցը չի գրգռում ստամոքսի լորձաթաղանթը և շատ արագ յուրացվում է: Հավկիթը կարելի է օգտագործել նույնիսկ խոցային հիվանդության դեպքում, սակայն սպիտակուցն օգտագործելիս հարկավոր է շատ զգույշ լինել ենթաստամոքսային գեղձի բորբոքման դեպքում:

 

  • ·        Հավկիթը շատ հեշտ մարսվում ու յուրացվում է օրգանիզմի կողմից: Բացի այդ, այն դիետիկ մթերք է. հում հավկիթը պարունակում է ընդամենը 149 կկալ:

 

  • ·        Հում հավկիթը շատ արդյունավետ միջոց է ձայնալարերը վերականգնելու համար:

 

  • ·        Հավկիթը շատ օգտակար է նյարդային համակարգի հիվանդությունների դեպքում, ուստի խորհուրդ է տրվում ներառել այն նման խնդիրենրից տառապող հիվանդների սննդակարգում: Բացի այդ, այն օգտագործվում է նաև նեյրոգեն արդյունաբերական քիմիկատների (սնդիկ, մկնդեղ և այլն) հետ աշխատող մարդկանց բուժման և հավանական խնդիրների կանխարգելման համար:

 

  • ·        Հավկիթում պարունակվող լեցիտինի և երկաթի համադրությունը նպաստում է արյունաստեղծման գործընթացի բարելավմանը:

 

  • ·     Հավկիթը կարգավորում է զարկերակային ճնշումը:

 

  • ·        Վերջին ուսումնասիրություններն ապացուցում են նաև, որ հավկիթն օգնում է ազատվել ավելորդ քաշից՝ առանց օրգանիզմին վնաս հասցնելու:

 

  • ·        Հավկիթը բարելավում է թոքերի աշխատանքը, ինչպես նաև պայքարում է բակտերիաների դեմ և նվազեցնում օնկոլոգիական հիվանդությունների առաջացման հավանականությունը:

 

Հավկիթի վնասական հատկությունները

  • ·        Սակայն հարկ է նշել, որ հավկիթն օգտակար է ոչ բոլորի համար: Կան մարդիկ, որոնց օրգանիզմն ունակ չէ մարսել հավկիթը:

 

  • ·        Հավկիթը կարող է նաև ալերգիկ ռեակցիա առաջացնել որոշ երեխաների մոտ, սակայն հաճախ այս խնդիրն անհետանում է ժամանակի ընթացքում: Այնուամենայնիվ՝ որոշ դեպքերում ալերգիան կարող է պահպանվել մարդում ամբողջ կյանքի ընթացքում:

 

  • ·        Որոշ բժիշկների պնդմամբ՝ հավկիթը չի կարելի օգտագործել շաբաթական երեք անգամից ավել, քանի որ այն կարող է բարձրացնել արյան մեջ խոլեստերինի մակարդակը:

 

  • ·        Հարկ է նաև հիշել, որ հավկիթի չարաշահումը կարող է հանգեցնել նյութափոխանակության խանգարման:

 

 Նյութերը  տեղադրել բլոգներում,հղումները ուղարկել ինձ::

Рубрика: Քիմիա

Թթվածին

Թթվածնի անձնագրի կազմումը     

Քիմիական նշան

O

Քիմիական բանաձևը

O2

Դիրքը պարբերական համակարգում

Կարգաթիվը՝8, Երկրորդ պարբերություն, 6-րդ խմբի քիմիական տարր, Կարգահամարը 8:

Իզոտոպները

O16, O17, O18

Ատոմի բաղադրությունը

8պրոտոն, 8նեյտրոն, 8էլեկտրոն

Ատոմի կառուցվածքը

)2)6

Հարաբերական ատոմի զանգված

Ar=16

Հարաբերական մոլեկուլի զանգված

Mr=32

Օքսիդացման աստիճան

-2,+1,+2

Ալոտրոպիկ տարաձևություններ

O2, O3

Թթվածնի տարածվածությունը երկրագնդի վրա:

Թթվածինը ամենատարածված քիմիական տարրն է Երկրի վրա։ Կապված թթվածինը կազմում է Երկրի ջրային շերտի զանգվածի 6/7 մասը (85,82 % ըստ զանգվածի), մթնոլորտում, որտեղ նա գտնվում է ազատ վիճակում, պարունակությամբ երկրորդն է (23,15 % ըստ զանգվածի) ազոտից հետո։ 

Թթվածնի  ֆիզիկական հատկությունները  

Թթվածնին (երկթթվածնին)՝ որպես պարզ նյութի, ծանոթ չլինել չեք կարող, քանի որ բոլորս ենք այդ նյութը շնչում։ Հայտնի է, որ թթվածինը.

  • սովորական պայմաններում գազ է,
  • հոտ չունի,
  • անգույն է,
  • համ չունի,
  • եռում է 90,19 Կ (-182,96 °C) ջերմաստիճանում,
  • գոլորշիանում է 54,8 Կ (-218,35 °C) ջերմաստիճանում,
  • հեղուկ և պինդ վիճակում երկնագույն է,
  • հեղուկ վիճակում դեպի մագնիսն է ձգվում

Թթվածնի խտությունը 0 °C ջերմաստիճանում և 101 կՊա ճնշման տակ հավասար է 1,43 գ/լ, ինչը 1,11 անգամ մեծ է օդի խտությունից։ Թթվածինը ջրում քիչ է լուծվում. 20 °C ջերմաստիճանում 100 ծավալ ջրում լուծվում է 3 ծավալ թթվածին, որն էլ, ապահովում է ջրային կենդանիների ու բույսերի շնչառությունը։

Ջերմաստիճանը բարձրացնելիս թթվածնի, ինչպես և՝ ցանկացած այլ գազի, լուծելիությունը ջրում նվազում է, իսկ իջեցնելիս՝ աճում։ Օրինակ՝ 0 °C ջերմաստիճանում թթվածնի լուծելիությունը 100 ծավալ ջրում 5 ծավալ է, և այդ հանգամանքի հետ է մասամբ կապված հյուսիսային ծովերի ձկնառատությունը։Թթվածնի հատկություններն ուսումնասիրելու համար այն պետք է ստանալ մաքուր վիճակում:Շվեդացի գիտնական Կարլ Շելեն 1771թ.առաջին անգամ անգամ թթվածին ստացել,ապա անգլիացի քիմիկոս Ջոզեֆ Փրիսթլին1774թ. կարմիր սնդիկի օքսիդի HgO քայքայումից.

Թթվածնի քիմիական հատկությունները

Թթվածինն ազատ վիճակում քիմիապես ակտիվ պարզ նյութերից է ու հեշտությամբ փոխազդում է մեծ թվով պարզ և բարդ նյութերի հետ։

  • Թթվածնի փոխազդեցությունը ոչ մետաղների հետ.

Թթվածնի հետ անմիջականորեն փոխազդում են գրեթե բոլոր ոչ մետաղները՝ ֆտորից (F2), քլորից (Cl2), բրոմից (Br2) և յոդից (J2) բացի։

Փոխազդում է ածխի հետ։

Կարևոր է նշել, որ թթվածնի պակասի դեպքում ածխի այրումից առաջանում է խիստ վտանգավոր գազ՝ ածխածնի (II) օքսիդ (CO՝ շմոլ գազ).

Սենյակային ջերմաստիճանում ծծումբը նույնիսկ մաքուր թթվածնում չի փոփոխվում, բայց օդում տաքացնելիս այրվում է թույլ երկնագույն բոցով։

Փոխազդում է ֆոսֆորի հետ.

Այս ռեակցիան սկսելու համար անհրաժեշտ է բարձր ջերմաստիճան ռեակցիան ընթանում է ինքնաբերաբար՝ լույսի ու ջերմության անջատմամբ։

  • Փոխազդեցությունը մետաղների հետ.

Թթվածնի հետ անմիջականորեն փոխազդում են նաև գրեթե բոլոր մետաղները, օրինակ՝ ոսկին (Au)։ Այդպիսի ռեակցիաներն սկսելու համար սովորաբար տաքացում է պահանջվում.

Օդում մագնեզիումը (Mg) այրվում է շլացուցիչ բոցով, ռեակցիայի հետևանքով առաջանում է սպիտակ փոշի՝ մագնեզիումի օքսիդ.

Պղինձը (Cu) միանում է թթվածնին՝ առաջացնելով սև փոշի՝ պղնձի (II) օքսիդ (CuO).

  • Թթվածնով օքսիդանում են նաև բարդ նյութերը.

 

Թթվածնի կիրառումը

Բազմազան են թթվածնի կիրառման բնագավառները. տեխնիկայում գործընթացների գրեթե 80 %-ն այս նյութի կիրառման վրա է հիմնված։

  • Մետաղների արտադրություն.

Դոմենային վառարանում թուջի ստացման գործընթացն արագացնելու նպատակով հաճախ թթվածնով հարստացված օդ է կիրառվում։ Մաքուր թթվածնում այրումն ընթանում է մոտ հինգ անգամ արագ, քան օդում։ Մեծ քանակությամբ թթվածին է օգտագործվում նաև պողպատահալման գործընթացում։

  • Մետաղների կտրում, զոդում ու եռակցում.

Ջրածինը (H2) թթվածնի հետ հատուկ այրիչներում այրելիս բոցի ջերմաստիճանը հասնում է մինչև 3200 °C, իսկ ացետիլեն (C2H2) օգտագործելիս՝ նույնիսկ մինչև 3500 °C։ Ացետիլենի այրման ռեակցիայի հավասարումն է.

{\displaystyle {\mathsf {C_{2}H_{2}+5O_{2}\rightarrow 4CO_{2}+2H_{2}O}}}

Այդպիսի բոցն օգտագործվում է մետաղների կտրման (թթվածնի ավելցուկի պայմաններում), զոդման ու եռակցման նպատակներով։

  • Պայթեցումների իրականացում (օգտագործվում է հեղուկ թթվածին),
  • Շնչառության ապահովում (տիեզերանավերում, ինքնաթիռներում, սուզանավերում, բժշկության մեջ),
  • Բազմաթիվ քիմիական ռեակցիաների իրագործում,
  • Ազոտական ու ծծմբական թթուների, պարարտանյութերի և այլ նյութերի արտադրում,
  • Հրթիռային շարժիչների գործարկում (այստեղ ևս օգտագործվում է հեղուկ թթվածին),
  • Վառելանյութերի այրում (օգտագործվում է հատկապես մեծ քանակություններով թթվածին)։

Ամենակարևորը թթվածինը նպաստում է այրմանը և շնչառությանը։ Այն մեծ չափով նպաստում է մետալուրգիական գործընթացներին՝ թուջի, պողպատի, ինչպես նաև գունավոր մետաղների (Cu, Zn, Sn, Au) արտադրության համար։ Բժշկության մեջ ծանր հիվանդներին տալիս են թթվածին։ Թթվածին ծախսվում է մետաղների կտրման և եռակցման ժամանակ, սուզանավերում, տիեզերանավերում, ջրի տակ աշխատող մարդկանց համար։


 

Թթվածնի բաղադրության որոշումը օդում.

Փորձի համար մեզ անհրաժեշտ է՝ թասով ջուր, գլան և մոմ: Սկզբից մոմը վառում ենք և դնում ենք ջրով թասի մեջ։ Հետո գլանը դնում ենք մոմի վրա, և կտեսնենք, որ մոմը հանգում է, իսկ ջուրը բարձրանում է։ Փորձը ցույց է տալիս, որ անօդ տարածքում մոմը չի վառվի։

Լրացուցիչ                

Թթվածնի ամենակարևոր հատկություններիմասին(շնչառություն,այրում)

Ամենակարևորը թթվածինը նպաստում է այրմանը և շնչառությանը։ Այն մեծ չափով նպաստում է մետալուրգիական գործընթացներին՝ թուջի, պողպատի, ինչպես նաև գունավոր մետաղների (Cu, Zn, Sn, Au) արտադրության համար։                        

Ինչ է մթնոլորտը,շերտերը

Մթնոլորտի կազմը —  Մթնոլորտը Երկիր մոլորակը շրջապատող օդային թաղանթն է: Մթնոլորտը մեր մոլորակի ամենավերին, ամենաթեթև և, միաժամանակ՝ ամենաշարժունակ ոլորտն է: Մթնոլորտը կազմված է տարբեր գազերից: Դրանցից գերակշռողը եր­կուսն են՝ ազոտը (մոտ 4/5 մաս) և թթվածինը (մոտ 1/5 մաս): Մթնոլորտը պարունակում է նաև չնչին քանակությամբ ածխաթթու գազ, օզոն, արգոն, ջրածին և այլ գազեր: Բացի գազերից՝ մթնոլորտում կան նաև ջրային գո­լորշիներ, սառցե բյուրեղներ, փոշի և ծուխ:

Բացի օդի խտությունից՝ ըստ բարձրության փոխվում են նաև օդի ջեր­մաստիճանը, գազերի բաղադրությունը, խոնավությունը և այլն: Հաշվի առ­նելով այդ փոփոխությունները՝ մթնոլորտում առանձնացնում են մի քանի շերտ: Ըստ բարձրության՝ իրար են հաջորդում հետեյալ հիմնական շերտերր. ներքնոլորտ, վերնոլորտ ե ար­տաքին ոլորտ: Ներքնոլորտր մթնոլորտի ամենաստորին և, միաժամանակ՝ ամենակարևոր շերտն է: Ներքնոլորտի հաստությունր բևեռային շրջաննե­րում 8-10 կմ է, իսկ հասարակածային լայնություննե­րում՝ 17-20 կմ: Այստեղ է կենտրոնացած մթնոլորտի ամբողջ զանգ­վածի մոտ 4/5 մասր: Ներքնոլորտում են առաջանում ամպերր, անձրևը, ձյունր, կարկուտը, կայծակն ու ամպերը։ Վերնոլորտր տարածվում է ներքնոլորտից վեր՝ մինչև 50-55 կմ բարձրություններր: Այս­տեղ օդն ավելի նոսր է, ջրային գոլորշի­ների պարունակությունն աննշան է, իսկ ամպեր գրեթե չեն գոյանում: Վերնոլորտում՝ մոտ 25-30 կմ բարձրությունների սահ­մանում, գտնվում է օզոնային շերտր: Այս շերտր կլանում է Արեգակից եկող, կյանքի համար վտանգավոր ուլտրամա­նուշակագույն ճառագայթներր: Արտաքին ոլորտր մթնոլորտի ամենաբարձր ու ամե­նահաստ շերտն է: Այս շերտի վերին սահմանր հասնում է 2000-3000 կմ, այսինքն՝ մթնոլորտի վերին սահմանին: Արտաքին ոլորտում մթնոլորտի խտությունն ամենա­փոքրն է, օդր անչափ նոսր է, ջրային գոլորշիներն ամբող­ջովին բացակայում են:

Թթվածնի հայտնագործումը Օզոն, օզոնային շերտ,օզոնային ճեղքերի վտանգավորությունը

Բոլոր քիմիական տարրերի ալոտրոպներից օզոնն առաջինն էր, որ 1840 թ. Քրիստիան Ֆրիդրիխ Շյոնբայնի կողմից առաջարկվեց որպես առանձին քիմիական նյութ։ Հետագայում նա այդ նյութի անունը դրեց ըստ հունական ὄζειν, «հոտ արձակել» բայի՝ ամպրոպից հետո արձակվող յուրահատուկ հոտի համար։

Օզօն կամ եռթթվածին (O3) թթվածնի երեք ատոմներից բաղկացած եռատոմ մոլեկուլ է։ Սովորական ջերմաստիճանում կապույտ գազ է։ Թթվածնի ալոտրոպ ձևափոխություն է և ավելի անկայուն է, քան թթվածնի մոլեկուլը (երկատոմ թթվածինը O2

Օզոնը ներկա է ցածր խտությամբ մթնոլորտի բոլոր շերտերում։ Երկրի մակերևույթի օզոնը օդի աղտոտիչ է և վնասում է կենդանիների շնչառական համակարգին։ Երկրի մակերևույթից 20-30 կմ բարձրության վրա գտնվող 8 մլ/մ3 խտության օզոնի շերտը կլանում է Արեգակի արձակած վնասակար ուլտրամանուշակագույն ճառագայթները։

Օզոնային շերտը փխրուն, սակայն հուսալի վահան է ուլտրամանուշակագույն ճառագայթների դեմ։ Այն կլանում է վտանգավոր և որոշակի երկարությամբ ալիք ունեցող ուլտրամանուշակագույն ճառագայթները՝ պահպանելով կյանքը Երկրի վրա։ Երկար ժամանակ արևի տակ մնալը կամ ուլտրամանուշակագույն ճառագայթների որոշակի ազդեցության տակ ընկնելը մաշկի քաղցկեղով հիվանդանալու վտանգ է պարունակում, և սա դեռ օզոնային շերտի քայքայման հետևանքներից մեկն է միայն։

Ազոտի մասին

Ազոտ, քիմիական տարր, պարբերական աղյուսակի 5-րդ խմբի 7–րդ տարրը, քիմիական նշանը՝ N, ատոմային թիվը՝ 7, ատոմային զանգվածը՝ 14.0067: Ազատ վիճակում անհամ և անհոտ գազ է, ջրում վատ է լուծվում։ Մոլեկուլը կազմված է 2 ազոտի ատոմներից (N2), որոնց կապը շատ ամուր է։ Բնության մեջ ազոտը կազմված է 14N (խառնուրդում բաղադրությունը՝ 99.63%) և 15N կայուն նուկլիդներից։ Արտաքին էլեկտրոնային մակերեսի կարգը 2s²2p³: Ազոտի նեյտրալ ատոմի շառավիղը 0.074 նմ է, իոններինը. N3- — 0.132, N3+ — 0.030 և N5+ — 0.027 նմ։ Պարզ նյութ ազոտը (CAS-համարը 7727-37-9) բավականին իներտ գազ է, որը կազմում է երկիր մոլորակի մեկ քառորդը։

Ածխաթթու գազ և շմոլագազ

Ածխաթթնական գազը անգույն, անհոտ, թույլ թթվահամով, օդից 1,5 անգամ ծանր գազ է։ Այդ պատճառով էլ այն կարելի է հեղուկի նման մի անոթից զգուշորեն տեղափոխել մյուսի մեջ։ Ածխաթթվական գազը կարելի է նաև հեղուկացնել՝ միայն բարձր ճնշման տակ, իսկ մթնոլորտային ճնշման պայմաններում պնդացնել՝ վերածելով «չոր սառույցի», որը ձեզ անպայման ծանոթ է։

Ազնիվ գազեր ն նրանց կիրառումը

Ազնիվ գազերը Երկիր մոլորակի մթնոլորտի մի մասն են կազմում, բացառությամբ ռադոնի : Նեոնը, արգոնը, կրիպտոնը ու քսենոնը ստացվում են հեղուկ օդի թորմամբ։ Այս 4 ազնիվ գազերի հիմնական կիրառությունը ՝ լուսավորությունն է։ Լամպերի մեջ գազերի ատոմները գրգռվում են էլեկտրականությունից։ 

Օդի էկոլոգիական վիճակը, մթնոլորտի աղտոտմանպատճառները, օդային ավազանի պահպանումը

Ջերմոցային էֆեկտ

Ջերմոցային էֆեկտ, մարդու տնտեսական գործունեությամբ պայմանավորված՝ մթնոլորտում ջերմոցային գազերի խառնուրդների (ածխածնի երկօքսիդ, մեթան, օզոն, ազոտի երկօքսիդ, ֆրեոններ) կոնցենտրացիայի աճի հետևանքով Երկրի կլիմայի աստիճան, տաքացում։ Այդ գազերը բաց են թողնում արեգակնային ճառագայթումը և խոչընդոտում Երկրի մակերևույթից ջերմային երկարալիք ճառագայթումը։ Կլանվելով մթնոլորտում՝ վերջինիս մի մասը նորից անդրադառնում է հետ՝ Երկրի մակերևույթ, և առաջացնում ջերմոցային էֆեկտ։

Ծխելը և օդի ախտոտվածությունը

http://www.lider-74.ru/load/metodicheskij_material/so..

Թթվածին պարունակող նյութեր՝օքսիդներ

Օքսիդներ, երկտարր միացություններ են, որոնք բաղկացած են որևէ տարրի և թթվածնի ատոմներից։ Օքսիդներում թթվածինը դրսևորում է -2 օքսիդացման աստիճան։ Թթվածինը իր էլեկտրաբացսականությամբ երկրորդն է՝ ֆտորից հետո։ Այդ պատճառով գրեթե բոլոր տարրերը առաջացնում են օքսիդներ։ Օքսիդները բավականին տարածված են երկրի ընդերքում և առհասարակ տիեզերքում։ Օրինակ այդպիսի միացություններից է ժանգը, ջուրը, շաքարավազը, ածխաթթու գազը։

Ֆոտոսինթեզը որպես քիմիական ռեակցիա և բույսերի դերը օդի բաղադրության վրա

 

 

Рубрика: Քիմիա

Գործնական աշխատանք

Քիմիական հավասարում

Քիմիական հավասարումը դա քիմիական ռեակցիայի պայմանական գրառումն է բանաձևերի և, եթե անհրաժեշտ է գործակիցների միջոցով

Կան 4 տեսակի ռեակցիաներ

1․ Միացման

Միացման են կոչվում այն ռեակցիաները, որոնց ժամանակ 2 նյութից ստացվում է 1 բարդ նյութ։

2, 4 – գործակից

2Mg+O2=2MgO

4Al+3O2=2Al2O3

4K+O2=2K2O

2․ Քայքայման

Քայքայման են կոչվում այն ռեակցիաները, որոնց ժամանակ 1 բարդ նյութից ստացվում է մի քանի նյութեր։

(NH4)Cr2O7=N2+Cr2O3+4H2O

N2H8

(CuOH)2CO3=2CuO+H2O+CO2

Փորձանոթը  հորիզոնական  դիրքով  ամրացրեք  լաբորատոր  կալանի  թաթին: Գազատար  խողովակի  ծայրն  իջեցրեք  կրաջուր  պարունակող  բաժակի  մեջ  ու  մալաքիթը  տաքացրեք: Կանաչ  փոշին  վերածվում  է  սև  փոշու, իսկ  փորձանոթի  պատերին  ջրի  կաթիլներ  են  հայտնվում: Գազատար  խողովակից  դուրս  եկող  գազը  պղտորում  է  կրաջուրը , ինչը  հաստատում  է  , որ  քայքայումից  առաջացել  է  նաև  ածխածնի (IV) օքսիդ(CO2):

Cu2CH2O5= CuO+H2O+CO2

3. Տեղակալման

Տեղակալման են կոչվում այն ռեակցիաները, որոնք կատարում են պարզ և բարդ նյութերի միջև, որտեղ պարզ նյութի ատոմները տեղակալում են բարդ նյութի տարրի ատոմներից որևէ մեկի

Fe+CuCl2=Cu+FeCl2

 

Рубрика: Քիմիա, Uncategorized

Քիմիական հավասարումներ

Քիմիական հավասարում

Քիմիական հավասարումը դա քիմիական ռեակցիայի պայմանական գրառումն է բանաձևերի և, եթե անհրաժեշտ է գործակիցների միջոցով

Կան 4 տեսակի ռեակցիաներ

1․ Միացման

Միացման են կոչվում այն ռեակցիաները, որոնց ժամանակ 2 նյութից ստացվում է 1 բարդ նյութ։

2Mg+O2=2MgO

2- գործակից

4Al+O2=Al2O3

4K+O2=2K2O

2․ Քայքայման

Քայքայման են կոչվում այն ռեակցիաները, որոնց ժամանակ 1 բարդ նյութից ստացվում է մի քանի նյութեր։

(NH4)2G2O7=N2+G2O3+4H2O

N2H8

(CuOH)

3. Տեղակալման

Տեղակալման են կոչվում այն ռեակցիաները, որոնք կատարում են պարզ և բարդ նյութերի միջև, որտեղ պարզ նյութի ատոմները տեղակալում են բարդ նյութի տարրի ատոմներից որևէ մեկի

Fe+CuCl=Cu+FeCl2

 

Рубрика: Քիմիա, Uncategorized

Անօրգանական նյութերի դասակարգումը

Անօրգանական նյութերի դասակարգումը

Նյութը տարածության մեջ որոշակի ծավալ զբաղեցնող մասնիկների համախումբ է խիստ որոշակի հատկություններով,կառուցվածքով,զանգվածով օժտված:Նյութերը բաժանվում են`պարզ և բարդի:

Պարզ են կոչվում այն նյութերը,որոնք կազմված են մեկ տարրի ատոմներից:

Բարդ են կոչվում այն նյութերը,որոնք կազմված են երկու կամ ավելի տարրի ատոմներից:

Տարրը որոշակի ատոմների տեսակ է:

Պարզ նյութերը բաժանվում են մետաղների և ոչմետաղների:

Մետաղները, բացի սնդիկից պինդ են,պլաստիկ են,ունեն մետաղցական փայլ,ունեն ջերմա- և էլեկտրահաղորդականություն,արըաքին շերտում ունեն չորսից քիչ էլեկտրոններ,շերտը ավարտելու համար կորցնում են էլեկտրոնները առաջացնելով դրական իոններ:

Ոչմետաղները,եթե պինդ են փխրուն են,մեծ մասամբ հեղուկ կամ գազային նյութեր են,չունեն փայլ,չունեն ջերմա- և էլեկտրահաղորդականություն,չունեն մետաղական փայլ,վերջին շերտում ունեն չորսից ծատ էլեկտրոններ,շերտը ավարտելու համար ընդունուն են էլեկտրոններ առաջացնելով բացասական իոններ:

Բարդ նյութերը բաժանվում են`օքսիդների,թթոիների,հիմքերի և աղերի:

Օքսիդներ են կոչվում այն բարդ նյութերը,որոնք կազմված են երկու տարրի ատոմներից,որոնցից մեկը թթվածինն է:

Թթուներ են կոչվում այն բարդ նյութերը,որոնք կազմված են ջրածնի ատոմներից և թթվային մնացորդից:

Աղեր են կաչվում այն բարդ նյութերը,որոնք կազվված են մետաղի ատոմներից և թթվային մնացորդից:

Հիմքեր են կոչվում այն բարդ նյութերը,որոնք կազմված են մետաղի ատոմներից և հիդրօսո խմբերից:

Թթուները`

HCl-աղաթթու-քլորիդ

HNO3-ազատակսն թթու,նիտրատ

H2SO4-ծծմբական թթու,սուլֆատ

H2CO3-ածխաթթու,կարբոնատ

H2SiO3-սիլիկաթթու,սիլիկատ

H3PO4-ֆոսֆորական թթու,ֆոսֆատ

Լրացուցիչ առաջադրանքներ

1.Առանձնացնել տրված նյութերը`Fe,SO2,HCl,NaCl,BaO,P,Ba(OH)2,Al,H2CO3,Al2O3,Al(OH)3,H2SO4,Fe2O3,HNO3,KNO3,CaCO3,CaO,S,Cl2,MgO,Mg(NO3)2   աղյուսակում և անվանում`

Մետաղներ Ոչմետաղներ Օքսիդ Թթու Հիմք Աղ
Fe S SO2 HCl Ba(OH)2 NaCl
Al P BaO H2CO3 Al(OH)3 KNO3
Cl2 Al2O3 H2SO4 CaCO3
Fe2O3 HNO3 Mg(NO3)2
CaO
MgO

2.Կազմել հետևյալ աղերի բանաձևերը`

Կալիումի կարբոնատ — K2CO3

Մագնեզիումի ֆոսֆատ — Mg3(PO4)2

Ալյումինի սուլֆատ — Al2(SO4)3

Բարիումի սիլիկատ — BeO3Si

Երկաթի(ii) ֆոսֆատ — Fe2So4

Երկաթի (iii)սուլֆատ — Fe3So4

Ցինկի քլորիդ — ZnCl2

Կալցիումի ֆոսֆատ — Ca3(PO4)2

Մագնեզիումի նիտրատ — Mg(NO3)2

3.Լրացրեք բաց թողնված բառերը:

Օքսիներ են կոչվում այն  բարդ   նյութերի,որոնք կազմված են  երկու  տարրի ատոմներից,որոնցից մեկը      է,որտեղ նրա օքսիդացման աստիճանն` թթվածինն է   :

Թթուները այն  բարդ   նյութերն են,որոնք կազմված են  ջրածնի մեկ  ատոմներից և թթվային մնացորդներից:

Հիմքեր են կոչվում այն բարդ նյութերը,որոնք կազմված են ատոմներից և հիդրօսո խմբերից:

4.Որոշեք օքսիդացման աստիճանը հետևյալ օքսիդներում  և անվանել`

N2O-  

MgO-

Fe2O3-

MnO2-

Cl2O7-

P2O3-

SO3-

SO2-

K2O-

FeO-

 

5.Հաշվել  մեկ ացխածնի (IV)օքսիդի,ծծմբական  թթվի,ալյումինիումի հիդրօքսիդի,մագնեզիումի նիտրատի հարաբերական մոլեկուլային զանգվածը,զանգվածային հարաբերությունները և զանգվածայն բաժինները:

 

 

Рубрика: Քիմիա, Uncategorized

Տարբեր քիմիական կապերով մոլեկուլների և բյուրեղացանցերի մոդելների հավաքում

Մենք այսօր քիմիայի դասին գրատախտակի վրա գրված բարդ նյութերը պատրաստեցինք այսպիսի փոքր գնդիկներով և փոքր ձողերով: Փոքր գնդիկները իրար ամրացնում էինք ձողերի շնորհիվ: Ես և Մարգարիտան իրար հետ էինք աշխատում, և ասեմ, որ շատ հետաքրքիր էր:

Рубрика: Քիմիա, Uncategorized

 Քիմիական կապի տեսակներ

Կովալենտ կապ

Կովալենտ է կոչվում այն կապը, որը առաջանում է ոչ մետաղների ատոմների միջև՝ ընդհանուր էլեկտրոնային զույգի միջոցով։ Կովալենտ կապը լինում է 2տեսակի՝ բևեռային և ոչ բևեռային։ Ոչ բևեռային է կոչվում այն կապը, որը առաջանում է 2միևնույն ոչ մետաղների ատոմների միջև՝ ընդհանուր էլեկտրոնային զույգի միջոցով։ Բևեռային է կոչվում այն կապը, որը առաջանում է տարբեր ոչ մետաղների ատոմների միջև՝ ընդհանուր էլեկտրոնային զույգի միջոցով։  Ատոմի էլեկտրոնային զույգ ձգելու հատկությունը կոչվում է էլեկտրաբացասականություն:

Իոնային կապ

Իոնային է կոչվում այն կապը, որը առաջանում է մետաղների և ոչ մետաղերի ատոմների միջև տարբեր լիցքավորված իոնների միջոցով: Իոնները դրանք լիցքավորված մասնիկներ են, որոնք առաջանում են՝ ատոմներից, էլեկտրոններ կորցնելու կամ ընդունելու միջոցով շերտերը ավարտելու համար: Մետաղները հիմնականում կորցնում են էլեկտրոններ, առաջացնելով դրական իոններ, իսկ ոչ մետաղները ընդունում են բացասական իոններ: + — իոնները ձգում  են իրար առաջացնելով իոնական կապով իոնական միացություններ:

 

Մետաղական կապ

Մետաղական է կոչվում այն կապը, որը առաջանում է մետաղների դրական իոններին և կորցված էլեկտրոնների միջև: