Рубрика: Քիմիա

Ալյումին

Անհատական-հետազոտական  աշխատանքներում  պիտի  լինի  հետևյալ հարցադրումների  պատասխանները. 

  • Մետաղի  դիրքը քիմիական  տարրերի  պարբերական  համակարգում, ատոմի  բաղադրությունը, էլեկտրոնային  թաղանթի  կառուցվածքը, վալենտականությունը  և  օքսիդացման  աստիճանը  միացություններում, օրինակներ…

Ալյումին քիմիական նշանը ՝ Al
Կարգաթիվը ՝ 13
Հարաբերական ատոմային զանգված ՝ 27
Մեկ ատոմի զանգվածը՝ Mo (Al) = 27 X 1,66 X 10-27 կգ = 45 X 1027 կգ
Ո՞ր պարբերության տարր է և ո՞ր խմբի և ենթախմբի տարր՝ 3-րդ պարբերություն, 3֊րդ խումբ և գլխավոր ենթախումբ
Ինչպիսի՞ տարր է` մետաղ է, թե՞ ոչմետաղ ՝  մետաղ
Էլեկտրոնները ըստ թաղանթների ՝ 2,8,3

  • Բնության մեջ ինչպիսի՞  միացությունների  ձևով  է  գտնվում, օրինակներ…

Բնության մեջ ալյումինը ամենատարածված մետաղական տարրն է: Ազատ վիճակում չի հանդիպում: Ալյումին պարունակող հիմնական հանքանյութերն են՝

Boksit.jpg
2088359.jpg

Բոքսիտ՝ Al2O3⋅nH2O               Կավ՝ Al2O3⋅2SiO2⋅2H2O

  • Ֆիզիկական և քիմիական  հատկությունները:

Ֆիզիկական

Ալյումինը թեթև մետաղ է (ρ=2,7գ/սմ³), արծաթափայլ, հալման ջերմաստիճանը՝ 660, եռում է 2450 ջերմաստիճանում, օժտված է մեծ էլեկտրա- և ջերմահաղորդականությամբ: Պլաստիկ է. մետաղական ալյումինից հեշտությամբ լար է ձգվում և փայլաթիթեղ գլանվում: Հալված ալյումինը լուծում է այլ մետաղներ և ոչ մետաղներ` թեթև ու կայուն համաձուլվածքներ առաջացնելով:

Քիմիական

Ալյումինը շատ ակտիվ մետաղ է․ մետաղների ակտիվության շարքում տեղադրված է անմիջապես ալկալիական և հողալկալիական մետաղներից հետո:

Օդում ալյումինը շատ կայուն է և փոփոխության չի ենթարկվում։ Ալյումինը պատվում է օքսիդի աննշմարելի շերտով, որը պահպանում է մետաղը հետագա օքսիդացումից։ Օքսիդային ամուր թաղանթը թույլ չի տալիս, որ ալյումինը ռեակցիայի մեջ մտնի նաև ջրի հետ։ Թթվածնի և ջրի նկատմամբ իր մեծ կայունության շնորհիվ ալյումինը ունի լայն կիրառություն։ Օքսիդի շերտը ալյումինին կայուն է դարձնում նաև ազոտական թթվի ինչպես նոսր, այնպես էլ խիտ լուծույթների նկատմամբ։ Ծծմբական թթվի լուծույթի և աղաթթվի հետ ալյումինը փոխազդում է ոչ մեծ արագությամբ.

  • Ստացումը լաբորատորիայում և  արդյունաբերության  մեջ:

Ալյումինը ստանում են Al2O3 օքսիդի հալույթի էլեկտրոլիզով, իսկ օքսիդն առանձնացնում են բոքսիտ հանքաքարից.

{\displaystyle {\mathsf {2Al_{2}O_{3}\rightarrow 4Al+3O_{2}}}}

Օքսիդի հալման ջերմաստիճանը 2000-ից բարձր է, և հնարավոր չէ ունենալ էլեկտրոլիզի սարքեր, որոնք դիմանան այդպիսի բարձր ջերմաստիճանների։ Այդ պատճառով օքսիդին խառնում են կրիոլիտ՝ Al3[AlF6], և դրա առկայությամբ իրականացնում հալույթի էլեկտրոլիզը բավականին ցածր՝ մոտ 900 °C ջերմաստիճանում։

Որպես կաթոդ ծառայում են էլեկտրոլիզային գուռի հատակին տեղադրված գրաֆիտե սալիկները, իսկ որպես անոդ՝ գրաֆիտե ձողերի շարանը։ Գոյացող ալյումինը հալված վիճակում հավաքվում է գուռի հատակին և շարունակում կատարել կաթոդի դերը։ Անոդի վրա թթվածինն առաջանում է ատոմների ձևով, որոնք անմիջապես միանում են ածխի հետ՝ վերջինս այրելով մինչև CO և CO2։ Էլեկտրոլիզի ամբողջ ընթացքում անոդի գրաֆիտե զանգվածն անընդհատ ավելացնում են։

  • Տարրի  միացությունների դերն ու նշանակությունը մարդկանց համար, կիրառությունը:

Ալյումինի միացություններ պարունակում են գրանիտները, բազալտները, կավը, դաշտային սպաթը և այլն։ Բայց ահա պարադոքս. չնայած նրան, որ ալյումինը պարունակվում է շատ մեծ քանակությամբ հանքանյութերում և ապարներում, բոքսիտներով հարուստ տեղանքները, որոնք հանդիսանում են ալյումինի գործարանային ստացման հիմնական հումք, բավականին հազվադեպ են հանդիպում։ Միկրոէլեմենտների տեսքով ալյումինը առկա է կենդանիների և բույսերի հյուսվածքներում։

Рубрика: Քիմիա

Ազոտ։ Փոսֆոր

Նախագծի անվանումը՝ <<Ազոտ։ Փոսֆոր >> 

Նախագծի բովանդակությունը՝

 * — 5֊րդ խմբի գլխավոր. ենթախմբի տարրերի ընդհանուր բնութագիրը։

*- Ազոտ և ֆոսֆոր տարրերի ատոմների բաղադրությունը և էլեկտրոնային թաղանթի կառուցվածքը, վալենտականությունը և օքսիդացման աստիճանը միացություններում:

*- Ազոտ պարզ նյութի բանաձևը, մոլեկուլի կառուցվածքը, ֆիզիկական և քիմիական հատկությունները, օդի բաղադրությունը:

— ազոտի օքսիդները. ազոտական թթուն և նրա աղերը։

— Ֆոսֆորի պարզ նյութերը` կարմիր և սպիտակ ֆոսֆոր, հատկությունները: — Օրթոֆոսֆորական  թթուն և նրա  աղեը։

*- Ազոտական և ֆոսֆորական  պարարտանյութեր։

Լաբորատոր փորձեր՝

Ոչ մետաղ→ թթվային օքսիդ→ թթու→ աղ` P→P2O5→H3PO4 →Na3PO4

Լուցկու այրման ռեակցիաները…

Թեմատիկ հարցեր և վարժություններ.   

1.- Ո՞ր  տարրերն են   ընդգրկված 5֊րդ խմբի գլխավոր ենթախմբում…

 Ազոտ՝ N, ֆոսֆորˋ P, արսենˋ As, ծարիր՝ Sb և բիսմութˋ Bi, տարրերը։ 

2.-Ո՞ր տարրի  մոտ է ավելի ուժեղ արտահայտված  ոչ մետաղական հատկությունները ազոտի՞.թե `ֆոսֆոր՞. ինչո՞ւ. …

3.- Ինչո՞ւ  են  ազոտը և ֆոսֆորը համարվում կենսական  տարրեր…

Ազոտը և ֆոսֆորը հաարվում են կենսական տարրեր,որովհետև կենսական տարրեր են կոչվում այն տարրերը, որոնք առաջացնում են բարդ օրգանական նյութեր, որոնք էլ ապահովում են օրգանիզմների կենսագործունեությունը։ Իսկ ազոտը և ֆոսֆորն ունեն այդ հատկությունները։Ազոտը կենսական տարր է, բայց ազոտն առկա է բոլոր կենդանի օրգանիզմներում  և հանդիսանում է կարևորագույն բիոգենային տարրը։ Ազոտի պինդ մասի զանգվածի 1-3%-ը։ Իսկ ֆոսֆորը բնության մեջ տարածված տարր է, կազմում է երկրակեղևի զանգվածի 9,310−2

4.-Ի՞նչ պայմաններ են անհրաժեշտ  բույսերի աճման  համար…

Բույսերի աճելու համար հարկավոր է ածխածինը, թթվածինն ու ջրածինը, նրանք դրանք ստանում են շրջակա միջավայրից։

5.- Ինչո՞ւ են  հողին տալիս  պարարտանյութեր, ինչպիսի՞ պարարտանյութեր գիտեք…

Ֆոսֆորի պակասի դեպքում բույսերի բնականոն աճը խաթարվում է։ Հողում ֆոսֆոր անբավարար քանակությունը հատկապես ազդում է հացահատիկային մշակաբույսերի վրա։ Ասեմ նաև, որ Ֆոսֆոր պարունակող պարարտանյութերը լինում են տարբեր։

*6. Ւ՞նչ  է  պարարտանյութը….

Պարարտանյութեր, օրգանական, անօրգանական (հանքային) և կենսաբանական (հիմնականում բակտերիալ) նյութեր են, որոնք օգտագործվում են հողի հատկությունները և բույսերի սննդառությունը բարելավելու ու բերքատվությունը բարձրացնելու նպատակով։ Պարարտանյութերը բարձրացնում են հողի բերրիությունը, բարելավում սննդային, ջրային, ջերմային և օդային ռեժիմները, ֆիզիկական, քիմիական ու կենսաբանական հատկությունները, բարձրացնում մշակաբույսերի բերքատվությունը և լավացնում բերքի որակը։ 

Դասագրքից սովորել «Ազոտ »  և «Ֆոսֆոր «թեմաները  և  կատարել վարժություններ. Էջ 95. 103. 111֊112. 120.  124

Անհատական-հետազոտական աշխատանք՝<<Հողի աղտոտումը  պեստիցիդների, ագրոքիմիկատների և կենսապատրաստուկների վնասակար մնացորդներով>>

Սովորողները  ինքնուրույն  փնտրելու  են  հետևյալ  հարցերի  պատասխանները.

  • Ի՞նչ է հողը, հողի բաղադրությունը 
  • Որո՞ նք են բույսերի պաշտպանության միջոցները՝ բույսերի վնասակար օրգանիզմների կանխարգելման, դրանց դեմ պայքարի և վերացման համար կիրառվող քիմիական, կենսաբանական միջոցները
  • Ինչպե՞ ս են  բույսերը   պաշտպանում՝` բույսերի, բուսական արտադրանքի աճեցման, փորձարկման, պահպանման և փոխադրման վայրերում վնասակար օրգանիզմների դեմ քիմիական և կենսաբանական պայքարի միջոցների օգտագործում
  • Ի՞նչ են  ագրոքիմիկատները` պարարտանյութերը, քիմիական հողաբարելավիչները, որոնք նախատեսված են բույսերի սնուցման, հողերի բերրիության բարելավման համար.
  • Ի՞նչ է պեստիցիդը` բույսերի պաշտպանության միջոց, ցանկացած նյութ կամ նյութերի խառնուրդ, որը նախատեսված է որոշակի վնասատուների (ներառյալ մարդկանց և կենդանիների հիվանդություններ փոխանցողների, սննդամթերքի, գյուղատնտեսական արտադրանքի, փայտանյութի, կենդանիների կերերի արտադրության, վերամշակման, փոխադրման, իրացման գործընթացներին խանգարող և խոչընդոտող վնասատուների), բույսերի և սնկերի անցանկալի տեսակների կանխարգելման, ոչնչացման կամ պայքարի համար: Պեստիցիդների խմբում ներառված են միջատասպանները (ինսեկտիցիդներ), կրծողների դեմ պայքարի միջոցները (ռոտենդիցիդներ).
  • Ի՞նչ է սնկասպանները (ֆունգիցիդներ), մոլախոտերի դեմ պայքարի համար նախատեսված նյութերը (հերբիցիդներ), բույսերի աճի կարգավորիչները, ֆերոմոնները, դեֆոլիանտները, դեսիկանտները: Գիտելիքի ինքնաստուգման առաջադրանքներ՝
Рубрика: Քիմիա

Տարրերի քիմիա Ոչմետաղներ. Հալոգեններ

Մարտի 1-ից 13-ը՝ Նախագիծ՝ <<Տարրերի քիմիաՈչմետաղներ. Հալոգեններ>> Բովանդակությունը. 7- րդ խմբի գլխավոր ենթախումբի հալոգենների F, Cl, Br, I, At ընդհանուր բնութագիրը, ատոմների կառուցվածքն ու հատկությունները, պարզ նյութերի ընդհանուր բնութագիրը, հալոգենների ջրածնային միացությունները: Քլորի ընդհանուր բնութագիրը, ատոմի կառուցվածքը, տարածվածությունը բնության մեջ, ֆիզիկական և քիմիական հատկությունները,ստացումը,կիրառումը:Քլորաջրածնական թթվի (աղաթթվի) ֆիզիկաքիմիական հատկությունները և իր աղերը: Անհատական-հետազոտական աշխատանքի թեման— <<Հալոգենների, դրանց միացությունների կիրառությունը և կենսաբանական դերը>>

  • Առաջադրանք 1. 7-րդ խմբի գլխավոր
    ենթախմբի տարրերի
    ընդհանուր բնութագիրը

Մենդելեևի պարբերական համակարգի 7-րդ խմբի գլխավոր (Ա) ենթախմբի տարրերը՝ ֆտոր, քլոր, բրոմ, յոդ, աստատ։ Այդ անունը ստացել են այն պատճառով, որ բազմաթիվ մետաղների հետ առաջացնում են մեծ գործածություն ունեցող աղեր:

  • Առաջադրանք 2.Հալոգենների
    տարածվածությունը բնության
    մեջ

Հալոգենները բնության մեջ հանդիպում են գերազանցապես միացությունների ձևով։
Քլորի բնական միացություններից են կերակրի աղը։ Բրոմի և յոդի միացություններ են պարունակում բնական ջրերը։

  • Առաջադրանք 3. Հալոգենների ատոմների
    բաղադրությունը և
    կառուցվածքը

Յոդի ատոմի կառուցվածքն է (53,74) 53: Ֆտորի ատոմի կառուցվածքն է (9,10) 9: Բրոմի ատոմի կառուցվածքն է (35,44) 35: Քլորի ատոմի կառուցվածքն է (17,18) 17:

  • Առաջադրանք 4. Քլորի վալենտականությունը
    և օքսիդացման աստիճանը
    միացություններում

Քլորի վալենտականություն, երբ մեկ է, օքսիդացման աստիճանը +1, −1, 0 է, երբ երեք է՝ +3 է, հինգ է՝ +5 է, յոթ է՝ +7 է:

  • Առաջադրանք 5.Հալոգեն պարզ նյութերի
    ֆիզիկաքիմիական
    հատկությունները

Հալոգեններն ազատ վիճակում շատ թունավոր են, նույնիսկ յոդը, եթե նրա կոնցենտրացիան օդում մեծ է: Կապը երկու ատոմի միջև կովալենտային, ոչ բևեռային է:
Քլորը, բրոմը և յոդը ջրում վատ են լուծվում, ֆտորը փոխազդում է ջրի հետ: Մոլային զանգվածի մեծացման հետ հալոգենների հալման և եռման ջերմաստիճանները բարձրանում են, մեծանում է խտությունը, ինչը պայմանավորված է միջմոլեկուլային փոխազդեցության ուժերի մեծացման հետ։ Հալոգենները գոյություն ունեն երկատոմ մոլեկուլների ձևով, որոնք առաջանում են հալոգենների ատոմների արտաքին էներգիական մակարդակի կենտ էլեկտրոնները զույգվելու հաշվին:

  • Առաջադրանք 6. Քլորի և նրա միացությունների
    կիրառությունը


Քլորը լայնորեն օգտագործվում է արդյունաբերության մեջ։ Այն օգտագործվում է աղաթթվի արդյունաբերական ստացման և այնպիսի նյութերի պատրաստման համար, որոնք օգտագործվում են գործվածքներն սպիտակեցնելու համար։ Խմելու ու կենցաղային նպատակների համար նախատեսված ջուրը մինչև ջրատար խողովակների ցանց մղելը հիվանդաբեր միկրոօրգանիզմներից ախտահանվում է իր մեջ աննշան քանակի քլոր լուծելով՝ քլորելով։

  • Առաջադրանք 7. Աղաթթվի և նրա աղերի
    կիրառությունը։


Աղերը կիրառվում են ամենուրեք, ինչպես արտադրությունում, այնպես էլ առօրյա կյանքում:
Ազոտական թթվի աղերը՝ նիտրատները մեծ մասամբ օգտագործում են գյուղանտեսության մեջ:
Նատրիումի քլորիդը (կերակրի աղ) առանձնացնում են գետի և ծովի ջրից, ինչպես նաև ստանում են աղային հանքավայրերից:
Շինարարությունում և բժշկության մեջ լայն տարածում ունի գիպսը, որը ստացվում է կալցիումի դիհիդրոսուլֆատից:

«Թեմատիկ հարցեր և վարժություններ»՝
*1. Ինչո՞ւ են 7-րդ խմբի գլխավոր ենթախմբի տարրերին անվանում «հալոգեններ».


Այդպես է անվանվում, քանի որ բազմաթիվ մետաղների հետ առաջացնում են մեծ գործածություն ունեցող աղեր:

*2. Ինչո՞ւ են հալոգենները
համարվում կենսական տարրեր…


Հալոգենները կենսական տարրեր են համարվում, որովհետև առաջացնում են բարդ օրգանական նյութեր և ապահովում են օրգանիզմների կենսագործունեությունը:

*3. Որո՞նք են հալոգենների
միացությունների դերը մարդու
օրգանիզմում….


Քլորի զանգվածային բաժինն օրգանիզմում կազմում է 0,15%: Քլորիդ իոններ է պարունակում արյան պլազման՝ գերազանցապես NaCl և KCl աղերի լուծույթների ձևով։ Դրանք կարգավորում են օսմոտիկ ճնշումը, ապահովում են իոնների հոսքը բջջային մեմբրանների միջոցով, ակտիվացնում են ֆերմենտները: Կերակրի աղի օրական պահանջը 5-10 գ է։ Մարդու և կենդանիների ստամոքսում արտադրվում է աղաթթու, որը կազմում է ստամոքսահյութի 0,3%-ը։

*4. Կարելի՞ է խմելու ջուրը
ախտահանել քլորով… Պատասխանը հիմնավորեք…


Քլորը կարող է շատ վնասակար լինել առողջության համար, սակայն խմելու ջուրը ախտահանում են քլորով՝ պահելով չափաբաժինը։

*5. Ի՞նչ է ժավելաջուրը…


Ժավելաջուր, ժավելյան ջուր, առաջին անգամ արտադրվել է 1792 թվականին Փարիզի Ժավել արվարձանում, այդտեղից էլ անվանումը։ Կալիումի հիպոքլորիդի՝ KClO և Կալիումի քլորիդի՝ KCl ջրային լուծույթն է։

*6. Ի՞նչ է քլորակիրը…


Քլորակիր, կալցիումի հիդրօքսիդի և քլորի փոխազդեցության արդյունք․ Са(ОС1)2, СаС12, Са(ОН)2 և բյուրեղաջուր պարունակող բարդ կոմպլեքս է։

*7. Աղաթթվի ո՞ր աղի 0.9%-անոց ջրային լուծույթն է կոչվում «ֆիզիոլոգիական լուծույթ»

*8. Կատարեք հաշվարկ.<<1 կգ «ֆիզիոլոգիական լուծույթ» պատրաստելու համար քանի՞գրամ աղ և ջուր պետք է վերցնել:

Մարտի 15-ից 19-ը՝ Լաբորատոր փորձեր՝ ՙՔլորաջրածնական թթվի (աղաթթվի) ֆիզիկաքիմիական հատկությունները:
Սովորել դասագրքիցէջ 41-ից 56-ը: Նախապատրաստվել լաբորատոր աշխատանքին <<Աղաթթվի ֆիզկական և քիմիական հատկությունները>>:

Рубрика: Քիմիա

Առանց ջրի կյանք չկա

Անհատական հետազոտական աշխատանք՝ <<Առանց ջրի կյանք չկա…>>             

Մարդկության զարգացման սկզբնական շրջանում ջուրն օգտագործվել է խմելու և կենցաղային կարիքների, ավելի ուշ՝ ոռոգման, նավագնացության, ձկնորսության համար:Տարածվածության և կենսական անհրաժեշտության պատճառով ջուրը միշտ համարվել է կյանքի գոյության սկզբնաղբյուր: Առանց ջրի կյանք չկա. կյանքը, էվոլյուցիոն տեսության համաձայն, առաջացել է ջրում, և ջուր կա յուրաքանչյուր կենդանի էակի օրգանիզմում. մարդը և շատ կենդանիներ գրեթե 2/3 մասով, իսկ որոշ բույսեր մոտավորապես 4/5 մասով կազմված են ջրից: Ջուրն օրգանիզմի հիմնական միջավայրն է, որտեղ ընթանում է նյութափոխանակությունը: Առանց սննդի ավելի երկար կարելի է ապրել, քան առանց ջրի: Ջուրն զբաղեցնում է Երկրի մակերևույթի 2/3 մասը (361 մլն կմ2), և միայն 1/3 մասն է (149 մլն կմ2) բաժին ընկնում ցամաքին: Ջրոլորտի սահմաններում ջրի ընդհանուր պաշարները կազմում են 1,4 մլրդ կմ3: Ջրային պաշարների 97 %-ը բաժին է ընկնում Համաշխարհային օվկիանոսին, և միայն 3%-ն են կազմում ցամաքի ջրերը: Քաղցրահամ ջրի պաշարները  կազմում են ողջ ջրային զանգվածի 3%-ը, ընդորում  դրա միայն մի մասն է պիտաի խմելու համար:

Ջրի աղտոտման հիմնական աղբյուրներն են արդյունաբերական և կենցաղային հոսքաջրերը,ձնհալի և անձրևների ժամանակ հողահանդակներից տեղափոխված պեստիցիդները բնակավայրերից վնասակար նյութերը, անձրևի և ձյան միջոցով՝ մթնոլորտիցանջատվող աղտոտող նյութերը։ Արդյունաբերական հոսքաջրերն առավել հաճախ աղտոտված են նավթամթերքներով, ֆենոլներով, ծանր մետաղներով (սնդիկ, կապար, կադմիում, պղինձ և այլն) և բարդ օրգանական միացություններով (սինթետիկ լվացամիջոցներ, ներկեր, ճարպեր), որոնք վատացնում են ջրի որակը, խմելու և սննդի մեջ օգտագործելու համար դարձնում ոչ պիտանի, խախտվում են ջրային ավազանի կենսաբանական շարժընթացները, նվազում է աղտոտող նյութերից ջրի ինքնամաքրման հատկությունը, փոխվում է ջրային կենսաբազմազանության կազմը, ընկնում է արտադրողականությունն ու սննդային արժեքը, որոշ ձկներ դառնում են թունավոր։ 

Рубрика: Քիմիա, Uncategorized

Համար մեկ նյութը Երկրագնդում `Ջուր

Սովորական ջուր H2O
Ծանր ջուր 2H2O, D2O
Որոշենք սովորական և ծանր ջրի Հարաբերական մոլեկուլային զանգվածները:
Mr (1H2O)= 21+16=18 Mr (2D2O)= 22+16=20
Կա նաև ռադիոակտիվ գերծանր ջուր
Mr (3T2 18O)= 3*2+18= 24

Համար մեկ նյութը Երկրագնդում `Ջուր: Լուծույթներ: Ծանր ջուր: Ջրածնի պերօքսիդ: Ջրի ֆիզ. քիմ. և ֆիզիոլոգիական հատկությունները:
Անհատական հետազոտական աշխատանք՝ <<Առանց ջրի կյանք չկա…>>
Լաբորատոր աշխատանքներ. «Ջրի ֆիզիկական, քիմիական և օրգանոլեպտիկ հատկությունները: Լուծույթների պատրաստումը և լուծված նյութի զանգվածային, մոլային բաժնի, մոլային կոնցենտրացիայի որոշումը»:


Առաջադրանք 1. Որո՞նք են ջրի ֆիզիկական հատկությունները, թվարկեք….

Ջրի երեք ագրեգատային վիճակները- ջրի եռալը, ջրի պնդանալը, ջրի տաքացումը բնության մեջ
Ջուրը միակ նյութն է Երկրի վրա, որ սովորական ջերմաստիճանի ու ճնշման պայմաններում կարող է գտնվել երեք ագրեգատային վիճակներում՝պինդ, հեղուկ և գազային:


Առաջադրանք 2. Որո՞նք են ջրի քիմիական հատկությունները, գրեք ջրի փոխազդեցությունը պարզ և բարդ նյութերի հետ ռեակցիաների հավասարումները…


Ջուրը ամֆոտեր միացություն է, ունի դիսոցման շատ փոքր աստիճան (10−9)
H2Օ⇌H++ OH– կամ HՕH+HOH⇌H3Օ++ OH–
2.Փոխազդում է մետաղների հետ.
ակտիվ մետաղներ՝
2Na+2H2O=2NaOH+H2↑
Ca+2H2O=Ca(OH)2+H2↑
պակաս ակտիվ՝
Zn+H2O=ZnO+H2↑
3Fe+4H2O=Fe3O4+4H2↑
պասիվ մետաղների հետ ջուրը չի փոխազդում։

3.Փոխազդում է ակտիվ մետաղների օքսիդների հետ.


K2O+H2O=2KOH
BaO+H2O=Ba(OH)2
4.Փոխազդում է թթվային օքսիդների հետ
SO3+H2O=H2SO4
P2O5+3H2O=2H3PO4

Առաջադրանք 3. Որո՞նք են ջրի օրգանոլեպտիկ հատկությունները, թվարկեք…


Ջրի օրգանոլեպտիկ հատկություններն են գույնը, համը, հոտը։ Ջուրը դառնահամ են դարձնում Ca և Mg աղերը, քաղցրահամ են դարձնում K և Na աղերը։ Ջուրը համարվում է խմելու, եթե գույնը թափանցիկ է, հոտ չի գալիս, 100 մանրէից ավելի չպետք է պարունակի և պետք է լինի քաղցրահամ։

Առաջադրանք 4. Ջրի փոխազդեցությունը ակտիվ մետաղներից` նատրիումի հետ, գրեք ընթացող ռեակցիայի հավասարումը….և հավասարեցրեք էլեկտրոնային հաշվեկշռի եղանակով….


Ջուրը քայքայում են ալկալիական մետաղները՝ Li, Na, K, Rb, Csb
Ջուրը քայքայում են հողալկալիական մետաղները՝ Ca, Sr, Ba

Առաջադրանք 5. Ո՞րն է համարվում մաքուր խմելու ջուր…


Ջուրը համարվում է խմելու, եթե գույնը թափանցիկ է, հոտ չի գալիս, 100 մանրէից ավել չպիտի պարունակի և պետք է լինի քաղցրահամ՝ կալիումական և նատրիումական հանքային աղեր:

Առաջադրանք 6. Որո՞նք են ջրի աղտոտման պատճառները …


Ջրային օբյեկտների աղտոտման գլխավոր աղբյուրը արտադրական հոսքաջրերն են, որոնք թափվում են գետերը, լճերն ու ջրամբարները: Արդյունաբերական հոսքաջրերը շատ հաճախ աղտոտված են լինում նավթով, ֆենոլներով, ծանր մետաղներով, բարդ քիմիական միացություններով և տաք հոսքաջրերով:


Առաջադրանք 7. Խմելու սոդայի` նատրիումի հիդրոկարբոնատի լուծույթի պատրաստումը և կոնցենտրացիայի որոշումը…

Լուծույթների պատրաստումը խմելու սոդայի՝ NaHCO₃ և կոնցենտրացիայի որոշումը:
Կշռեցինք՝ 5 գրամ խմելու սոդա
Վրան լցրեցինք չափիչ գլանով չափված 100մլ ջուր
1) Լուծված նյութի զանգվածային բաժինը կամ տոկոսային կոնցենտրացիա
W (NaHCo3)= m(NaHCo3) / m(լուծույթ) * 100%= m(NaHCo) / m(NaHCo3)+m(H2O)100 m=(NaHcCO3)= 5գ V(H2O)= 100մլ հետևաբար m(H2O)= 100գ d 4°(H2O)= 1 գ/մլ= 1 կգ/ լ w (NaHCo3)= 5գ/5գ+100գ100%= 5/105*100%= 4.8 % մոտավոր 5%

2) Որոշենք լուծված նյութի մոլային բաժինը լուծույթում
X (NaHCo3)= n (NaHCo3) / n (NaHCO3) / n(NaHCO3)+n(H2O)
|M|= Mr 84
N(NaHCO3)= 5գ / 84գ/մոլ = 0,06 մոլ
N(H2O)= 100գ/ 18գ/մոլ = 5.56 մոլ

Рубрика: Քիմիա

Ածխաջրեր

Ածխաջրերը կարևոր նշանակություն ունեն որպես հիմնական շինանյութ բույսերի և կմախք՝ միջատների, խեցգետնակերպերի ու մյուս օրգանիզմների համար։ Մտնում են բջջապատի, շարակցական հյուսվածքի հիմնական նյութի կազմության մեջ, բացի այդ, բարդ կենսապոլիմերների, օրինակ՝ գլիկոպրոտեիդների բաղադրության մեջ ածխաջրերը կարող են լինել կենսաբանական ինֆորմացիայի կրողներ և պայմանավորել այդ միացությունների իմունաբանական առանձնահատկությունը։ Այսպես՝ արյան պատկանելությունը որևէ խմբի որոշվում է արյան խմբային նյութերի կազմության մեջ մտնող ածխաջրերի կառուցվածքով և հաջորդականությամբ։ Հաստատվել է բջիջների մակերևույթի նյութերի բաղադրիչ մասը կազմող ածխաջրերի կարևոր նշանակությունը բջիջների փոխներգործություններում։ Նույն տիպի բջիջների միմյանց «ճանաչումը», տարբերակումը, աճումը, կենսապոլիմերների (սպիտակուցներ, նուկլեինաթթուներ և այլն) արտազատումը պայմանավորված են բջիջների մակերևույթի ածխաջրերի առանձնահատուկ գործունեությամբ։ Պարզվել է, որ դրանք կարևոր են չարորակ ուռուցքների առաջացման, վիրուսների ու բջիջների փոխներգործության գործընթացներում։ Մարդու և կենդանիների օրգանիզմում որոշ բարդ ածխաջրեր (օրինակ՝ հիալուրոնաթթուն) «քսանյութերի» ֆունկցիա են կատարում և ծառայում են որպես հեղուկ միջավայր բջիջների տեղաշարժման համար, դրանցով պատվում են շփվող, օրինակ՝ հոդային մակերևույթները: Որոշ ածխաջրեր (վիտամին C, վիտամին B15, հեպարին) օժտված են առանձնահատուկ կենսաբանական ակտիվությամբ:

Рубрика: Քիմիա

Ստուգատեսային հունվար 2021

• Որո՞նք են կենդանի օրգանիզմի հիմնական տարրերը
Կենդանի օրգանիզմի հիմնական տարրերն են՝ միկրոտարրեր, մակրոտարրեր և ուլտրատարրեր:
• Ո՞րն է կենդանի օրգանիզմի կառուցվածքային միավորը, նրա բաղադրությունը
Կենդանի օրգանիզմի կառուցվածքային միավորը բջիջն է: Բջջի բաղադրությունը՝ 70-80% ջուր (անօրգանական), 10-20% սպիտակուցներ, 1-5% ճարպեր, 0.2-2% ածխաջրեր, 0,2-2% նուկլեինաթթուներ:
• Ինչու՞ են գիտնականներն ասում. «Կյանքը՝ սպիտակուցների գոյության ձևն է»
Գիտնականներն այդպես են ասում, որովհետև պիտակուցները մեծ դեր ունեն մեր կյանքում, մենք ապրում և շնչում ենք դրանց շնորհիվ:
• Ինչպիսի՞ օրգանական և անօրգանական նյութեր կան կենդանի օրգանիզմում
Օրգանական նյութեր՝ ճարպեր, գլյուկոզ, սախարոզ, սպիտակուցներ: Անօրգանական նյութեր՝ ջուր, կերակրի աղ, յոդ, աղաթթու, ածխաթթու գազ, թթվածին:

Рубрика: English, Հայոց լեզու, Պատմություն, Ռուսերեն, Վրացերեն, Քիմիա, Ֆիզիկա 9, Գրականություն, Իրավունք, Կենսաբանություն

Հաշվետվություն

Սեպտեմբերի 15-ից սկսվեցին մեր դասերը։ Այս տարի ունեցանք նոր առարկա՝ իրավունք։ Իրավունք առարկան հետաքրքիր առարկա է, ինձ շատ դուր եկավ «Ինչո՞ւ է լռում ՄԱԿ»-ը թեման։ Պատմություն առարկայից ինձ շատ դուր եկավ «Զեյթունի հերոսամարտ»-ը, չնայած, որ բոլոր թեմաներն էլ հետաքրքիր են։ Գրականությունից ինձ դուր եկավ «Կարմրամորթ առաջնորդի փրկագինը» պատմվածքը, իսկ հայոց լեզվից դուր եկավ մակբայները, և քննարկումը՝ Հայրենասիրության և հայրենիքի մասին։ Հանրահաշիվը և երկրաչափությունը այս տարի բարդ էին, չնայած իմ ամենասիրելի թեմաները «Դիսկրիմինանտ»-ը և «Վիետի թեորեմն»-է, իսկ երկրաչափությունից չունեմ սիրելի թեմա, քանի որ երկրաչափությունը բարդ է։ Քիմիա և ֆիզիկա առարկաները այս տարի բարդ էին, ինձ ամենաշատը դուր էր գալիս, երբ մենք կատարում էինք փորձեր։ Կենսաբանությունը շատ հետաքրքիր էր, ինձ դուր էր գալիս, երբ մենք կատարում էինք թարգմանություններ, և այդ թարգմանությունների շնորհիվ  ես նոր բառեր էի իմանում։ Ռուսերենը այս շատ հետաքրքիր էր, և շատ հեշտ էին թեմաները։ Անգլերենը իմ ամենասիրելի առարկան է, ուստի շատ հեշտ էր հասկացվում քերականությունը։ Վրացերենի ժամերին արդեն սովորում ենք տառերը, և արդեն ես կարողանում եմ կարդալ և գրել վրացերենով։ Հուսով եմ, որ հաջորդ տարի էլ ավելի լավ կսովորեմ։

Рубрика: Քիմիա

Հաշվետվություն քիմիայից

Շուտով ավարտվելու է առաջին ուսումնական շրջանը։ Այս տարի քիմիա առարկայից ինձ շատ դուր եկավ, երբ մենք փորձեր էինք կատարում։ Շատ հետաքրքիր էր փորձի ընթացքը։ Ամենատպավորիչ փորձը Մագնեզիումի ժապավենի այրումն էր։ Անկեղծ այս տարի քիմիան մի փոքր բարդ էր ինձ համար, և դժվար էին առաջադրանքները, բայց բոլոր առաջադրանքները կատարում էի ժամանակին։