Рубрика: Քիմիա, Uncategorized

Անօրգանական նյութերի դասակարգումը

Անօրգանական նյութերի դասակարգումը

Նյութը տարածության մեջ որոշակի ծավալ զբաղեցնող մասնիկների համախումբ է խիստ որոշակի հատկություններով,կառուցվածքով,զանգվածով օժտված:Նյութերը բաժանվում են`պարզ և բարդի:

Պարզ են կոչվում այն նյութերը,որոնք կազմված են մեկ տարրի ատոմներից:

Բարդ են կոչվում այն նյութերը,որոնք կազմված են երկու կամ ավելի տարրի ատոմներից:

Տարրը որոշակի ատոմների տեսակ է:

Պարզ նյութերը բաժանվում են մետաղների և ոչմետաղների:

Մետաղները, բացի սնդիկից պինդ են,պլաստիկ են,ունեն մետաղցական փայլ,ունեն ջերմա- և էլեկտրահաղորդականություն,արըաքին շերտում ունեն չորսից քիչ էլեկտրոններ,շերտը ավարտելու համար կորցնում են էլեկտրոնները առաջացնելով դրական իոններ:

Ոչմետաղները,եթե պինդ են փխրուն են,մեծ մասամբ հեղուկ կամ գազային նյութեր են,չունեն փայլ,չունեն ջերմա- և էլեկտրահաղորդականություն,չունեն մետաղական փայլ,վերջին շերտում ունեն չորսից ծատ էլեկտրոններ,շերտը ավարտելու համար ընդունուն են էլեկտրոններ առաջացնելով բացասական իոններ:

Բարդ նյութերը բաժանվում են`օքսիդների,թթոիների,հիմքերի և աղերի:

Օքսիդներ են կոչվում այն բարդ նյութերը,որոնք կազմված են երկու տարրի ատոմներից,որոնցից մեկը թթվածինն է:

Թթուներ են կոչվում այն բարդ նյութերը,որոնք կազմված են ջրածնի ատոմներից և թթվային մնացորդից:

Աղեր են կաչվում այն բարդ նյութերը,որոնք կազվված են մետաղի ատոմներից և թթվային մնացորդից:

Հիմքեր են կոչվում այն բարդ նյութերը,որոնք կազմված են մետաղի ատոմներից և հիդրօսո խմբերից:

Թթուները`

HCl-աղաթթու-քլորիդ

HNO3-ազատակսն թթու,նիտրատ

H2SO4-ծծմբական թթու,սուլֆատ

H2CO3-ածխաթթու,կարբոնատ

H2SiO3-սիլիկաթթու,սիլիկատ

H3PO4-ֆոսֆորական թթու,ֆոսֆատ

Լրացուցիչ առաջադրանքներ

1.Առանձնացնել տրված նյութերը`Fe,SO2,HCl,NaCl,BaO,P,Ba(OH)2,Al,H2CO3,Al2O3,Al(OH)3,H2SO4,Fe2O3,HNO3,KNO3,CaCO3,CaO,S,Cl2,MgO,Mg(NO3)2   աղյուսակում և անվանում`

Մետաղներ Ոչմետաղներ Օքսիդ Թթու Հիմք Աղ
Fe S SO2 HCl Ba(OH)2 NaCl
Al P BaO H2CO3 Al(OH)3 KNO3
Cl2 Al2O3 H2SO4 CaCO3
Fe2O3 HNO3 Mg(NO3)2
CaO
MgO

2.Կազմել հետևյալ աղերի բանաձևերը`

Կալիումի կարբոնատ — K2CO3

Մագնեզիումի ֆոսֆատ — Mg3(PO4)2

Ալյումինի սուլֆատ — Al2(SO4)3

Բարիումի սիլիկատ — BeO3Si

Երկաթի(ii) ֆոսֆատ — Fe2So4

Երկաթի (iii)սուլֆատ — Fe3So4

Ցինկի քլորիդ — ZnCl2

Կալցիումի ֆոսֆատ — Ca3(PO4)2

Մագնեզիումի նիտրատ — Mg(NO3)2

3.Լրացրեք բաց թողնված բառերը:

Օքսիներ են կոչվում այն  բարդ   նյութերի,որոնք կազմված են  երկու  տարրի ատոմներից,որոնցից մեկը      է,որտեղ նրա օքսիդացման աստիճանն` թթվածինն է   :

Թթուները այն  բարդ   նյութերն են,որոնք կազմված են  ջրածնի մեկ  ատոմներից և թթվային մնացորդներից:

Հիմքեր են կոչվում այն բարդ նյութերը,որոնք կազմված են ատոմներից և հիդրօսո խմբերից:

4.Որոշեք օքսիդացման աստիճանը հետևյալ օքսիդներում  և անվանել`

N2O-  

MgO-

Fe2O3-

MnO2-

Cl2O7-

P2O3-

SO3-

SO2-

K2O-

FeO-

 

5.Հաշվել  մեկ ացխածնի (IV)օքսիդի,ծծմբական  թթվի,ալյումինիումի հիդրօքսիդի,մագնեզիումի նիտրատի հարաբերական մոլեկուլային զանգվածը,զանգվածային հարաբերությունները և զանգվածայն բաժինները:

 

 

Рубрика: Քիմիա, Uncategorized

Տարբեր քիմիական կապերով մոլեկուլների և բյուրեղացանցերի մոդելների հավաքում

Մենք այսօր քիմիայի դասին գրատախտակի վրա գրված բարդ նյութերը պատրաստեցինք այսպիսի փոքր գնդիկներով և փոքր ձողերով: Փոքր գնդիկները իրար ամրացնում էինք ձողերի շնորհիվ: Ես և Մարգարիտան իրար հետ էինք աշխատում, և ասեմ, որ շատ հետաքրքիր էր:

Рубрика: Քիմիա, Uncategorized

 Քիմիական կապի տեսակներ

Կովալենտ կապ

Կովալենտ է կոչվում այն կապը, որը առաջանում է ոչ մետաղների ատոմների միջև՝ ընդհանուր էլեկտրոնային զույգի միջոցով։ Կովալենտ կապը լինում է 2տեսակի՝ բևեռային և ոչ բևեռային։ Ոչ բևեռային է կոչվում այն կապը, որը առաջանում է 2միևնույն ոչ մետաղների ատոմների միջև՝ ընդհանուր էլեկտրոնային զույգի միջոցով։ Բևեռային է կոչվում այն կապը, որը առաջանում է տարբեր ոչ մետաղների ատոմների միջև՝ ընդհանուր էլեկտրոնային զույգի միջոցով։  Ատոմի էլեկտրոնային զույգ ձգելու հատկությունը կոչվում է էլեկտրաբացասականություն:

Իոնային կապ

Իոնային է կոչվում այն կապը, որը առաջանում է մետաղների և ոչ մետաղերի ատոմների միջև տարբեր լիցքավորված իոնների միջոցով: Իոնները դրանք լիցքավորված մասնիկներ են, որոնք առաջանում են՝ ատոմներից, էլեկտրոններ կորցնելու կամ ընդունելու միջոցով շերտերը ավարտելու համար: Մետաղները հիմնականում կորցնում են էլեկտրոններ, առաջացնելով դրական իոններ, իսկ ոչ մետաղները ընդունում են բացասական իոններ: + — իոնները ձգում  են իրար առաջացնելով իոնական կապով իոնական միացություններ:

 

Մետաղական կապ

Մետաղական է կոչվում այն կապը, որը առաջանում է մետաղների դրական իոններին և կորցված էլեկտրոնների միջև:

Рубрика: Քիմիա, Uncategorized

Տարրի բնութագրում

Ածխածին

1) քիմիական  տարրի  նշանը C

2) կարգաթիվը 6, միջուկի  լիցքը 12,011

3) հարաբերական  ատոմային  զանգվածը 12

4)մեկ  ատոմի  զանգվածը (գ) 12,0096

5) Դիրքը պարբերական համակարգում“ո՞ր  պարբերության տարր է 2-րդ ,խումբը IV,ենթախումբը 2

6)  Ատոմի բաղադրությունը    12P, 12 n                                                                         7)էլեկտրոնային  թաղանթի  կառուցվածքը 2s22p2

8)ինչպիսի՞ տարր է` մետաղ  է, թե՞ ոչմետաղ

ոչմետաղ

9) Օքսիդացման աստիճանը`ՕԱ

 

Ստացում

Հնում ածուխը ստանում էին բնափայտի թերի այրման միջոցով։ 19-րդ դարում մետաղագործության մեջ փայտածուխը փոխարինեցին քարածուխով (կոքսով)։ Ներկայումս արդյունաբերության մեջ ածուխ ստանում են բնական գազի՝ մեթանի (CH4) կրեկինգով (նավթաթորմամբ).

Բնության մեջ

Ածխածինը զբաղեցնում է երկրակեղևի զանգվածի 0.48 %-ը։ Կուտակվում է կենսոլորտում. կենդանական նյութերում պարունակվում է 18 % ածխածին, բնափայտում՝ 50 %, տորֆում՝ 62 %, բնական այրվող գազերում՝ 75 %, այրվող թերթաքարերում՝ 78 %, քարածխում և գորշ ածխում՝ 80 %, նավթում՝ 85 %, անտրացիտում (լավատեսակ քարածուխ)՝ 96 %։

Рубрика: Քիմիա, Uncategorized

Տարրի բնութագրում

  1. Ինչ է ուսումնասիրում քիմիան,ինչ բնագիտական գիտություններ գիտեք

Քիմիան ճշգրիտ գիտություն է, որն ուսումնասիրում է նյութերի հատկությունները, կառուցվածքը, բաղադրությունը:

  1. Մարմին,նյութ,բերել օրինակներ

Մարմին- սեղան, աթոռ, մկրատ

Նյութ- երկաթ, փայտ, պլաստմաս

  1. Պարզ և բարդ նյութեր,բերել օրինակներ

Պարզ նյութը այն է, երբ ինքը իր մեջ ներառում է ընդհամենը 1 նյութ, օրինակ՝ ջուրը, իսկ բարդ նյութը այն է, որ իր մեջ ներառում է մի քանի նյութ, օրինակ՝ NaCl

  1. Ֆիզիկական,քիմիական երևույթներ,բերել օրինակներ

Ֆիզիկական երևույթների ժամանակ, փոփոխության կարող են ենթարկվել  նյութի ագրեգատային վիճակը, խտությունը, առարկայի չափսը կամ ձևը, օրինակ՝ապակյա բաժակի, կուժի  կոտրվելը, իսկ քիմիական են անվանում այն երևույթները, որոնց ընթացքում  նյութերը փոխարկվում են  մեկը մյուսի, այսինքն` նոր նյութեր են առաջանում:

  1. Սահմանել մոլեկուլ,ատոմ հասկացողությունները,ատոմի բաղադրությունը

Ատոմը նյութի փոքրագույն մասնիկն է: Ատոմը կազմված է էլեկտրոններից, պրոտոններից և նեյտրոններից:

  1. Ինչ ատոմամոլեկուլային տեսության կետեր գիտեք
  • Ատոմը նյութի փոքրագույն մասնիկն է:
  • Հունարեն բառ է, որը թարգմանվում է անբաժանելի:
  • Ֆիզիկական երևույթների ժամանակ և՛ մոլեկուլները, և՛ ատոմները պահպանվում են:
  • Քիմիական ռեակցիաների ժամանակ մոլեկուլները քայքայվում են, իսկ ատոմները պահպանվում են:
  • Նույն տեսակի ատոմների միացումից առաջանում են պարզ նյութեր:
  • Տարբեր տեսակի ատոմի միացումից առաջանում են բարդ նյութեր:
  • Ատոմները էլեկտրաչեզոք մասնիկներ են և հավասար են կարգի կարգաթվին պարբերական համակարգում:
  1. Հարաբերական ատոմային,մոլեկուլային զանգված

Հարաբերական մոլեկուլային զանգվածը ցույց է տալիս, թե նյութի մոլեկուլի զանգվածը քանի անգամ է մեծ ԶԱՄ-ից։

  1. Տարրերի առաջին դասակարգումը,ինչպես է ստեղծվել պարբերական համակարգը

Բոլոր տարրերը գրվեցին ըստ հարաբերական ատոմային զանգվածների մեծացումով: Տարրերը համարակալվեցին և այդ համարները կոչվեցին կարգաթվեր: Նկատեցին, որ ամեն մի ութը տարից հետո կրկնվում են տարրերի հատկությունները այսինքն ալկալիական մետաղներից հետո ութերորդը հալոգեն ազնիվ գազից հետո ութերորդը ազնիվ գազ: այդ երկար շարքը բաժանեցին ավելի կարճ շարքերի այնպես, որ ալկալիական մետաղները ընկնեն իրար տակ, հալոգենները իրար տակ, ազնիվ գազերն էլ իրար տակ: Այդ կարճ շարքերը կոչվեցին պարբերություն: Պարբերությունը դա տարրերի հորիզոնական շարքեր են գրված ըստ կարգաթվերի մեծացումով սկսվում են ալկալիական մետաղներով վերջանում են ազնիվ գազերով: Հայտնի է յոթ պարբերություն առաջին երկրորդ երորդ փոքր պարբերություններ են 4,5,6,7 մեծ պարբերություններ են: Պարբերությունները կազմված են զույգ և կենտ շարքերից: Ուղղաձիգ շարքերը կոչվեցին խմբեր խմբերը բաժանվեցի գլխավոր և երկրորդական: Գլխավոր են կոչվում այն ենթախումբը որը կազմված է և փոքր և մեծ պարբերության տարերից: Երկրորդական են կոչվում այն ենթախումբ որը կազմված է միայն մեծ պարբերության տարերից: Քիմիական տարրերի և նրանց միացությունների հատկությունները գտնվում են պարբերական կախման մեջ հարաբերական ատոմային զանգվածից: Ժամանակակից օրենքներ տարրերի և նրանց միացությունների հատկությունները գտնվում են պարբերական կախման մեջ կարգաթվերից:

  1. Պարբերություններ,ինչ է ցույց տալիս պարբերության համարը

Պարբերության համարը ցույց է տալիս էլեկտրոնային շերտերի քանակը:

  1. Կարգաթիվ,ինչ է ցույց տալիս տարրի կարգաթիվը

Կարգաթիվը ցույց է տալիս պրոտոնների և էլեկտրոնների թիվը:

  1. Խմբեր,ենթաղմբեր,ինչ է ցույց տալիս խմբի համարը

Խմբի համարը, եթե տարրը գտնվում է գլխավոր ենթախբում ցույց է տալիս էլեկտրոնների թիվը վերջին շերտում:

  1. Տարրի բնութագրումը ըստ պարբերական համակարգի

Ածխածին

1) քիմիական  տարրի  նշանը C

2) կարգաթիվը 6, միջուկի  լիցքը 12,011

3) հարաբերական  ատոմային  զանգվածը 12

4)մեկ  ատոմի  զանգվածը (գ) 12,0096

5) Դիրքը պարբերական համակարգում“ո՞ր  պարբերության տարր է 2-րդ ,խումբը IV,ենթախումբը 2

6)  Ատոմի բաղադրությունը    12P, 12 n                                                                         7)էլեկտրոնային  թաղանթի  կառուցվածքը 2s22p2

8)ինչպիսի՞ տարր է` մետաղ  է, թե՞ ոչմետաղ

ոչմետաղ

9) Օքսիդացման աստիճանը`ՕԱ

 

 

Ածխածին

Ստացում

Հնում ածուխը ստանում էին բնափայտի թերի այրման միջոցով։ 19-րդ դարում մետաղագործության մեջ փայտածուխը փոխարինեցին քարածուխով (կոքսով)։ Ներկայումս արդյունաբերության մեջ ածուխ ստանում են բնական գազի՝ մեթանի (CH4) կրեկինգով (նավթաթորմամբ).

Բնության մեջ

Ածխածինը զբաղեցնում է երկրակեղևի զանգվածի 0.48 %-ը։ Կուտակվում է կենսոլորտում. կենդանական նյութերում պարունակվում է 18 % ածխածին, բնափայտում՝ 50 %, տորֆում՝ 62 %, բնական այրվող գազերում՝ 75 %, այրվող թերթաքարերում՝ 78 %, քարածխում և գորշ ածխում՝ 80 %, նավթում՝ 85 %, անտրացիտում (լավատեսակ քարածուխ)՝ 96 %։

 

 

 

 

 

Рубрика: Քիմիա, Uncategorized

Ինքնաստուգում

  1. Ստորև թվարկվածներից որի՞ հետ է համընկնում ատոմում առկա էլեկտրոնների թիվը.

անեյտրոնների թվի

բպրոտոնների թվի

գնեյտրոնների ու պրոտոնների գումարային թվի

դնեյտրոնների ու պրոտոնների թվերի տարբերության

  1. Ստորև թվարկված մեծություններից ո՞րն էհամընկնում   146C

և  147N   ատոմներում.

ազանգվածային թիվը

բպրոտոնների թիվը

գնեյտրոնների թիվը

դմիջուկի լիցքը

  1. Առավելագույնըքանի՞ էլեկտրոնի կարող է «տեղտրամադրել» ատոմի չորրորդ

էներգիական մակարդակը.

ա) 30 

բ) 32

գ) 33

դ) 34

  1. Ստորևթվարկվածներից որի՞ հետ է համընկնումքիմիական տարրի ատոմի

էներգիական մակարդակների թիվը հիմնականվիճակում.

ակարգաթվի

բխմբի համարի

գպարբերության համարի

դհարաբերական ատոմային զանգվածի

  1. Փոքրպարբերություններում ինչպե՞ս են փոխվում քիմիական տարրերի մետաղական

հատկությունները.

աուժեղանում են

բթուլանում են

գչեն փոփոխվում

դկարող են և‘ ուժեղանալև‘ թուլանալ

  1. Ատոմի միջուկը կազմող մասնիկները ի՞նչ լիցք ունեն

ամիայն դրական

բմիայն լիցք չունեցող

գդրական և լիցք չունեցող

դդրականբացասական և լիցք չունեցող

  1. Հետևյալ իզոտոպներից որի՞ միջուկն է նույնքան թվովնեյտրոն պարունակումորքան

24Mg իզոտոպի միջուկը.

ա) 27AI 

բ) 23Na

գ) 28Si

դ) 31P

  1. Հետևյալքիմիական տարրերից որի՞ ատոմն ունի լրիվլրացված երկու էներգիական

մակարդակ.

աբոր

բհելիում

գֆտոր

դնեոն

  1. Հետևյալարտահայտության ո՞ր բառն է բաց թողած. «Երկրորդային ենթախմբերն

սկսվում են………………. պարբերության տարրերից».

աերկրորդ

բերրորդ

գչորրորդ

դհինգերորդ

  1. Քիմիականո՞ր տարրի ատոմին էհամապատասխանում հետևյալ էլեկտրոնային

գծապատկերը.

 +5 ) 2  ) 3

աբերիլիում

բբոր

գածխածին

դազոտ   

  1. Համեմատեք մետաղական,ոչմետաղական հատկություններ;                        ա/Որ տարրի մոտ է ավելի ուժեղ արտահայտված մետաղական հատկությունները                                                                                                                       K թե Ca                                                                                                                                     Ca թե Mg                                                                                                                                                                                                                                                                  
     բ/Որ տարրի մոտ է ավելի ուժեղ արտահայտված ոչմետաղական հատկությունները                                                                                                               O թե F                                                                                                                                      O թե S
  2. Իզոտոպները դա նույն ատոմների տարատեսակներն են, որոնք ունեն նույն միջուկի լիցքը, բայց ունեն տարբեր հարաբերական ատոմային զանգվածների, այսինքն տարբեր նեյտրոնների թիվ։

N=2n²

n=4 N=2×4²=32

Рубрика: Քիմիա, Uncategorized

Տարրերի բնութագրումը

Բնութագրեք  հետևյալ  տարրերը` ջրածին;  ածխածին;   նատրիում;  ազոտ;  մագնեզիում;  թթվածին;  ալյումին; ֆոսֆոր տարրերը.

 1) քիմիական  տարրի  նշանը -> Al

2) , Z= 13 միջուկի  լիցքը  +13,

3) հարաբերական  ատոմային  զանգվածը—>  Ar=27= mo\ զ.ա.մ

4)մեկ  ատոմի  զանգվածը (գ) —> mo=27*1,66:10¯27= 4,4  82*10=¯27 կգ

5) Դիրքը պարբերական համակարգում«ո՞ր  պարբերության տարր  է,խումբը 3-րդ պարբերություն, ենթախումբը 3-րդ ենթախումբ

6)  Ատոմի բաղադրությունը՝ (13p, 14n) 3e

7)էլեկտրոնային  թաղանթի  կառուցվածքը`+13

8)ինչպիսի՞ տարր է` մետաղ  է, թե՞ ոչմետաղ

Պատ. մետաղ է

9) Օքսիդացման աստիճանը`ՕԱ՝ Պատ. 0, + 3