Рубрика: Գրականություն

Չհիշվող պատերազմ

20․10․2021

Կարդում ենք Վանո Սիրադեղյան

Կարդա՜ Վանո Սիրադեղյանի «Չհիշվող պատերազմ» էսսեն։

  1. Նշիր էսսեում առանցքային 2-3 կետ։

1-ին կետը այն է, որ մարդիկ պատերազմ չեն համարում այն պատերազմը, երբ ժողովրդի կեսին չեն բնաջնջում եւ երկրից մնացածին չեն վտարում: Եվ իրոք, մարդիկ պատերազմ ասելով հասկանում են զոհեր, տարածքի գրավումներ, հաղթանակներ, պարտություններ․․․ 

2-րդ կետը այն է, որ մինչդեռ հայ տխրահռչակ «ազգային» կուսակցությունը պատերազմի սկզբից մինչեւ ավարտ, Հայկական բանակի կազմավորման ծանրագույն ժամանակներում դրսից կամավորներ գրելու փոխարեն, դասալքում էր զորակոչի տարիքի տղաներին Հայաստանում եւ գործկոմների նախագահների հետ «ազգային համաձայնության» եկած՝ դասալիքներից սկաուտական ճամբարներ էր դնում Հայաստանի սարերում, սովորեցնելով հայրենասիրական երգեր, ուտեցնելով հումանիտար օգնության վաֆլի, սերմանելով ատելություն կանոնավոր բանակի դեմ եւ հրաձգության վարժանքներ անցկացնելով:

  1. ««Մեկ ազգ – մեկ հայրենիք» թեմայով խոսելիս «ազգասեր» մեր բերանները Լենինականից Ղարս լայնքով ճորթելուց առաջ արժե հիշել, արձանագրել՝ թեկուզ ցավ տա, եւ չմոռանալ երբեք, որ ղարաբաղյան պատերազմի չորս տարիներին Սփյուռքից (մոտիկ ու հեռու) այդ պատերազմին մասնակցեցին 50 հոգուց ոչ ավել կամավորական: Այս թվի ոչնչությունը պատկերացնելու համար նշենք, որ սերբ-մուսուլմանական վերջին պատերազմին մասնակցում էր այլերկրացի սերբերից կազմված 5000-անոց զորամիավորում» մտքին ոաստարկված հակադրվիր։ Այս նույն հատվածում գտիր չափազանցությունը։

Չափազանցությունը կայանում է նրանում, որ նա համեմատել է 50-ը 5000-ի հետ, որը ահռելի տարբերություն է։ Ինձ նաև դուր չեկավ այս հատվածը <<Այս թվի ոչնչությունը պատկերացնելու համար․․․>>։ Կարծում եմ Վանո Սիրադեղյանը սխալ է արտահայտվել, քանի որ այդ 50 հոգին կամավորություն են արել, չնայած կարող էին չանել։

  1. «Պատերազմի, պատերազմական իրավիճակի այսպիսի՝ «ազգային առանձնահատուկ» ընկալման պայմաններում, նույնիսկ այն պարագայում, երբ ամենածանր իրավիճակներում անգամ իշխանությունը ճակատ չուղարկեց զորակոչիկներին, խնայելով երեխաների կյանքը, Հայաստանի ժողովուրդը չներեց այդ պատերազմը, բնականաբար, եւ չգնահատեց ո´չ զինադադարը, ո´չ հաղթանակը… Որովհետեւ դա դեռ սովետական ժողովուրդն էր: Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիները զոհվել էին պատերազմում» միտքը, մանավանդ մուգ գրված նաղադասությունները մեկնաբանիր։ Գնահատիր այսօրվա հայաստանյան ժողովրդին։

Քանի որ Սովետական միությունում հայերից բացի այլազգի մարդիկ էլ կային, իշխանությունները խնայեցին նրանց կյանքերը, և թույլ տվեցին, որ հայը պարտվի։

Այսօրվա հայաստանյան ժողովուրդը կարծում եմ փոխվել է։ Մարդիկ միայն պատերազմի ժամանակ թողեցին թշնամությունը և դարձան իրար բարեկամ։ Արդեն 44-օրյա պատերազմից անցել է մեկ տարի, իսկ մարդիկ կրկին անգամ փոխվեցին՝ դեպի վատը։ Հայերը եղել են, կան և մնալու են անփոփոխ։ Միշտ գովելու են, թե որքան հայրենասեր են, և որքան շատ բան են արել հայերնիքի համար, բայց իրականում հակառակն է։ Երգում ենք հայրենասիրական երգեր, արտասանում ենք բանաստեղծություններ, բայց եկեք հիշենք, որ երգեր երգելով և արտասանելով երկիրը չես կարող զարգացնել։

  1. Տպավորությունդ գրիր այս էսսեի շուրջ, չմոռանաս ասածդ հիմնավորել նյութից քաղած տողերով։

 Էսսեն շատ լավն էր, տպավորիչ։ Ինձ դուր եկավ էսսեն, քանի որ Սիրադեղյանը խոսում էր փաստերով։ Ինձ ամենաշատը դուր եկավ այն հատվածը, որտեղ Սիրադեղյանը ասում էր <<«Ընդհանրապես, Հայաստանում ոչ մեկը չի մտապահում, թե ով ինչ է արել ու ասել 2 կամ 5 տարի առաջ, բայց ում քնից բրդես՝ բերանացի արտասանում է Ավարայրի ճակատամարտը կամ Կոտորածի պատմությունը և չի հիշում 41-45-ի պատերազմի տևողությամբ ձգված Ղարաբաղյան պատերազմը>>։ Ես Սիրադեղյանի հետ համաձայն եմ, քանի որ մենք՝ ապագա սերունդս, ավելի շատ բան գիտենք ոչ թե մեր պատմական իրադարձություններից, այլ այլազգի պատմությունից, օրինակ՝ Ավարայրի ճակատամարտից, քանի որ մարդիկ չեն բարձրաձայնել, ոմանք տեղյակ էլ չեն եղել այս պատմական իրադարձությունները։

Рубрика: Գրականություն

Արածեք ձեր խոտը

15․10․2021

Ներկայացրու «Սիրելու տարիք» պատմվածքի շուրջ քո գրած էսսեն։

Կարդա «Արածեք ձեր խոտը» էսսեն։

Ինչ ես կարծում, ո՞ւմ է դիմում հեղինակը։ Հիմնավորիր պատասխանդ։

Հեղինակը իր էսսեում դիմում է իշխանություններին, բողոքում է նրանցից, և ասում, թե ինչքան սահմանափակ մտածելակերպ ունեն։

Մեկնաբանիր «Փարիզ ընկնելիս՝ անպայման մտեք լիբանանյան ռեստորան ու պատվիրեք քյաբաբ, որովհետեւ ․․․» նախադասությունը։

Այս տողերը նշանակում է, որ որքան էլ թանկ ռեստորաններ գնան միևնույն է շարունակելու են իրենց սահմանափակ գործողությունները անել, չէ՞ որ նրանք սկզբից օգտվել են նախադուներից, իսկ որքան էլ փորձեն թանկ բաներ, իրենց ճաշակը դրանից չի բարձրանա։

Ո՞ր տողերում է երեւում, որ նրանք, ում դիմում է հեղինակը, իրենց մտածողությամբ սահմանափակ են։

Հետեւեք իմաստունի խորհրդին, կերեք ձեր խոտը, կշտացեք ու բազմացեք խելքից դուրս, բայց դուրս մի՛ եկեք ձեր փարախի սահմաններից։

Վանո Սիրադեղյանն այս էսսեում փորձում է պաշտպանել հայոց լեզուն, բայց ինքն օգտագործում է ժարգոնային, բարբառային եւ օտար լեզվի բառեր։ Մեկնաբանիր հեղինակի այս վարքը։

Իմ կարծիքով Վանո Սիրադեղյանը այս տեքստը գրելու ժամանակ եղել է բարկացած՝ իշանությունների վրա՝ օգտագործելով ժարգոնային բառեր։ Որպես սովորղ և ընթերցող կարող եմ ասել, որ ինձ հաճելի չէր կարդալ նման ձևով գրված շարադրություն, քանի որ շատ էին օգտագործված ո՛չ շարադրության վայել բառեր։ 

Պատասխաններիդ հիման վրա էսսե գրիր Վանո սիրադեղյանի այս Էսսեի շուրջ։

Էսսեն կարդալու ընթացքում և կարդալուց հետո զարմացած էի, քանի որ առաջին անգամ էի նման ոճի էսսե կարդում։ Անկեղծ ասած, Վանո Սիրադեղյանի այս էսսեն այդքան էլ դուր չեկավ, քանի որ իր գրելաոճը ինձ դուր չեկավ։ Ինձ իր էսսեի մեջ դուր եկավ այն, որ նա այդ ամենը գրում էր անկեղծ և ճիշտ բաներ էր գրում, ինձ իր միտքը շատ դուր եկավ: Մյուս կողմից էլ կարելի է հասկանալ նրան, քանի որ հնարավոր է, որ նա այդ վիճակից արդեն հոգնել էր, և իր սրտի խոսքն էր ուզում բարձրաձայնել, ուղղակի ժարգոնը չափազանց շատ էր։ 

Рубрика: Գրականություն

Սիրելու ժամանակը

13.10.2021

Վանո Սիրադեղյան 75-ամյակի առթիվ կարդում ենք Վանո Սիրադեղյանի ստեղծագործությունները։

Տեղեկություններ գտիր Վանո Սիրադեղյանի մասին։ Ամենահետաքրքիր տեղեկությունները գրառիր քո բլոգում։

Վանո Սմբատի Սիրադեղյան), ՀՀ պետական, կուսակցական, հասարակական, գրական գործիչ։ ՀՀ անկախության առաջին տասնամյակում զբաղեցրել է Հայաստանի Հանրապետության պետական առանցքային պաշտոններ։ 1990-ական թվականներին եղել է Հայաստանի Հանրապետությունում իշխանության եկած Հայոց Համազգային շարժման (ՀՀՇ) առաջնորդներից։

Վ.Սիրադեղյանը Հայաստանի Հանրապետության պատմության մեջ մտել է որպես հակասական կերպար. ոմանց համար նա մարդասպան, տարբեր հանցագործություններ կատարած անձ է, մյուսների համար՝ փայլուն քաղաքական վերլուծաբան և Հայաստանի լավագույն արձակագիր։ Նրա անունը կապվում է մի շարք քաղաքական սպանություննների, հետապնդումների, պետական միջոցները յուրացնելու, պաշտոնական դիրքը չարաշահելու հետ։ Այժմ գտնվում է միջազգային հետախուզման մեջ։

Վանո Սիրադեղյանը զբաղվել է նաև գրական գործունեությամբ, հանդիսացել է Հայաստանի գրողների միության անդամ, հեղինակել է մի շարք գրքեր, այդ թվում՝

  • «Կիրակի», (Երևան, 1983)
  • «Շատ չհամարվի» (Երևան 1993)
  • «Ծանր լույս»
  • «Երկիր։Ցպահանջ»
  • «Ձեռքդ ետ տար ցավի վրայից»
  • «Գյադաների Ժամանակը»։

Կարդա՛ «Սիրելու ժամանակը» պատմվածքը։

Մեկնաբանիր «Նա քաջ գիտեր առաջին զարկի առավելությունը, բայց չէր կարող առանց ուղեղի մթանգնումի մարդու աչքերին նայել ու խփել եւ, որպես կանոն, առաջինը խփում էին իրեն»։ նախադասությունը։

Տղան կռիվների ժամանակ չէր կարողանում ուղղակի կանգնել, նայել աչքերի մեջ և առաջին հարվածը հասցնել։ Իմ կարծիքով սա ամենավատ կռիվ սկսելու միջոցն է, քանի որ ինչպե՞ս կարելի է կանգնել հակառակորդիդ դիմաց և սպասել, թե երբ նա կսկսի կռիվը։ Այս տողերից կարելի է ենթադրել, որ տղան չի հարգում ինքն իրեն, այլ կերպ ասած՝ չունի արժանապատվություն, որը շատ վատ է։

Բնութագրիր տղային ըստ հետևյալ տողերի. «Եթե առաջ կարելի էր անձնական վիրավորվածությանը կարեւորություն այնքան էլ չտալ, կարելի էր մի բան էլ կուլ տալ, ― հիմա ուրիշ էր։ Իր արժանապատվությունը այսուհետեւ իրենից բացի վերաբերելու է նաեւ մեկին»։

Այս տողերից կարելի է ենթադրել, որ տղան նախկինում ուշադրություն չէր դարձնում այդ հարվածներին, բայց հիմա արդեն ուրիշ է։ Նա սիրահարվել էր, և ամեն գնով պետք է լավ տպավորություն թողներ այդ աղջկա վրա, իր պատիվը գետնով չտար։

Ինչո՞ւ է տղան որոշում, որ «Ելքը այն էր, որ հակակշիռ թշնամանքով մտասեւեռվեր, թշնամանքի օդով սնվելով՝ իր կորովը տեղը պահեր․․․»։

Տղան անընդհատ կուլ էր տալիս այդ հարվածները, բայց իր կյանքում հայտնված աղջիկը ամեն ինչ փոխեց։ Նա սկսեց պարապել, և հասկացավ, որ առաջին քայլը կուլ տալ պետք չէ։

Գտիր հատվածները, որտեղ երևում է, որ տղան պատրաստվում էր սպասվելիք կռվին։

«Վերջ, ― ասաց տղան՝ հայելու առաջ դաստակը վիրակապով փաթաթելիս, ― խելոք ենք եղել, ծեծ ենք կերել, ծաղր ենք հանդուրժել ― անցած լինի։ Ձեր արածը ձեզ հալալ լինի ― այսօրվանից՝ վերջ։ Բանաստեղծություն-բան գրելը հետաձգվում է անորոշ ժամանակով»։

Ակումբի բակից տուն էր քարշ տվել երկու փթանոց գիրերից մեկը ու կպել դրան․․․ Նրա մարզվելը սկզբում, իրոք, նման էր կպչել-մնալու։ Մետաղը հաստոտ ըմբիշի նման իրար չէր գալիս, տղան թպրտում էր ու պարում էր դրա շուրջը, երկաթը տղային ծալում-ծալծլում-հակում էր հողին, ասես ուզում էր կլանել իր պաղ, հոծ ընդերքը։ 

Հիմա կանգնած է զգեստապահարանի հայելու առաջ, հագած ունի անթեւ շապիկ, բազուկների մկանունքը նորվա ջանքից դեռ փքված են, դաստակը՝ պնդված, եւ կենտրոնացած պատրաստվում է կռվի գնալու մի ոհմակի դեմ եւ հետը գնացող մեկը չունի՝ թիկունքին կանգնի: